Trong mọi công trình xây dựng từ nhà ở dân dụng, nhà xưởng công nghiệp cho đến hạ tầng giao thông, cảng biển, cấu kiện luôn giữ vai trò cốt lõi, quyết định khả năng chịu lực, độ bền và tính an toàn tổng thể. Việc hiểu rõ cấu kiện là gì, phân loại ra sao và ứng dụng như thế nào sẽ giúp chủ đầu tư, kỹ sư và nhà thầu lựa chọn đúng giải pháp vật liệu xây dựng, tối ưu chi phí và nâng cao tuổi thọ công trình.
Vậy cấu kiện là gì? Cấu kiện được hiểu như thế nào trong ngành xây dựng hiện đại? Hãy cùng tìm hiểu chi tiết ngay sau đây.
Mục Lục
Cấu kiện là gì? (Cầu kiện là gì trong xây dựng?)
Cấu kiện là những bộ phận cơ bản được tách ra từ hệ kết cấu của công trình, bao gồm các công trình bê tông cốt thép (BTCT), kết cấu thép, hoặc kết cấu hỗn hợp. Mỗi cấu kiện đảm nhận một hoặc nhiều chức năng chịu lực riêng biệt như chịu uốn, chịu nén, chịu kéo hoặc chịu xoắn.
Các cấu kiện có thể được:
- Thi công tại chỗ
- Sản xuất sẵn tại nhà máy (cấu kiện BTCT đúc sẵn) rồi vận chuyển đến công trình lắp dựng
Xu hướng hiện nay cho thấy cấu kiện đúc sẵn ngày càng được ưu tiên do kiểm soát chất lượng tốt, rút ngắn tiến độ, giảm chi phí nhân công.
Vai trò của cấu kiện trong công trình xây dựng
Việc tính toán và lựa chọn cấu kiện chính xác giúp công trình:
- Chịu lực an toàn trước tải trọng sử dụng, gió, động đất
- Liên kết hệ kết cấu thành một khối thống nhất
- Kéo dài tuổi thọ công trình
- Tối ưu vật liệu xây dựng, hạn chế lãng phí
- Đáp ứng tiêu chuẩn kỹ thuật, pháp lý
Với các dự án lớn, nhà thầu và kỹ sư luôn phải tính toán kỹ nội lực, ngoại lực, tác động môi trường, từ đó lựa chọn cấu kiện phù hợp từng hạng mục.
Phân loại cấu kiện trong xây dựng
Cấu kiện chịu uốn
Cấu kiện chịu uốn là các bộ phận chịu tác động của mômen uốn, thường có dạng thanh dài.
Ví dụ phổ biến:
- Dầm nhà
- Sàn bê tông
- Cầu thang
- Thanh giằng
Phân loại theo hình thức làm việc:
- Dầm đơn giản: chịu uốn trong một mặt phẳng
- Dầm liên tục: chịu uốn trong nhiều nhịp
Phân loại theo tiết diện:
- Dầm chữ I
- Dầm chữ H
- Dầm chữ U
Những cấu kiện này xuất hiện nhiều trong nhà ở, nhà xưởng, cầu đường.
Cấu kiện chịu nén
Cấu kiện chịu nén làm việc chủ yếu dưới tác động của lực nén dọc trục, thường có dạng thẳng đứng hoặc xiên.
Ví dụ điển hình:
- Cột nhà
- Cọc móng
- Thanh chống
- Trụ vòm
Phân loại cơ bản:
- Cột chịu nén trung tâm
- Cột chịu nén lệch tâm
Về vật liệu, có thể gặp:
- Cột BTCT
- Cọc bê tông
- Cọc tre, cọc gỗ (ít dùng trong công trình hiện đại)
Trong các dự án hạ tầng, cừ ván BTCT dự ứng lực là dạng cấu kiện chịu nén, uốn kết hợp, được ứng dụng rộng rãi cho hố móng sâu, kè sông, kè biển.
Cấu kiện chịu kéo
Cấu kiện chịu kéo chịu lực kéo dọc trục, yêu cầu vật liệu có cường độ chịu kéo cao.
Ứng dụng phổ biến:
- Cáp treo cầu
- Thanh giằng mái
- Thanh căng trong kết cấu vòm
- Thanh treo bể chứa
Phân loại:
- Cấu kiện chịu kéo trung tâm
- Cấu kiện chịu kéo lệch tâm
Trong kết cấu thép và nhà tiền chế, các thanh chịu kéo đóng vai trò ổn định hình học toàn hệ khung.
Cấu kiện chịu xoắn
Cấu kiện chịu xoắn làm việc dưới tác động của mômen xoắn, thường xuất hiện đồng thời với uốn.
Ví dụ:
- Trục truyền động
- Lò xo
- Một số dầm đặc biệt
Loại cấu kiện này tạo ra ứng suất kéo, nén nghiêng 45 độ so với trục, yêu cầu tính toán rất chặt chẽ.
Ứng dụng cấu kiện trong các loại công trình
Ứng dụng cấu kiện trong mái công trình
Hệ mái gồm nhiều cấu kiện liên kết theo thứ tự:
- Hoành
- Dui (rui)
- Mè
Cấu trúc này giúp:
- Phân tán tải trọng mái
- Tăng độ cứng
- Giảm võng
Ngoài ra còn có:
- Gạch màn
- Ngói vảy rồng
Những cấu kiện này thường gặp trong nhà gỗ truyền thống và công trình kiến trúc cổ.
Ứng dụng cấu kiện trong nhà gỗ truyền thống
Các cấu kiện chính gồm:
Hệ cột
- Cột cái: cột chính, chịu lực lớn
- Cột con: cột phụ, hỗ trợ mái
- Cột hiên: tạo không gian kiến trúc truyền thống
Hệ xà (dầm ngang)
- Xà hạ (xà đại)
- Xà thượng
- Xà hiên
- Đòn dông (xà nóc)
Toàn bộ hệ cấu kiện này tạo nên bộ khung chịu lực chính của ngôi nhà.
Ứng dụng cấu kiện trong nhà thép tiền chế
Nhà thép tiền chế sử dụng các cấu kiện:
- Cột thép chữ H
- Kèo thép
- Dầm chữ I, H
- Xà gồ C, Z
Ưu điểm nổi bật:
- Vượt nhịp lớn đến 100m
- Thi công nhanh
- Dễ mở rộng
Các cấu kiện phụ và giằng giúp tăng độ ổn định trong quá trình lắp dựng.
Nhà máy Sản xuất VLXD Thành An Phú Yên – Đối tác cung cấp cấu kiện uy tín
Nhà máy Sản xuất VLXD Thành An Phú Yên là đơn vị chuyên:
- Sản xuất cấu kiện BTCT đúc sẵn
- Cừ ván BTCT dự ứng lực
- Khối Hohlquader
- Cung cấp vật liệu xây dựng đạt tiêu chuẩn kỹ thuật
Với dây chuyền hiện đại, Thành An Phú Yên đáp ứng:
- Nhu cầu công trình dân dụng
- Dự án công nghiệp
- Hạ tầng giao thông, thủy lợi, kè biển
Mọi thông tin quý khách vui lòng liên hệ:
- Địa chỉ: Thôn Lương Phước, xã Sơn Thành, tỉnh Đắk Lắk
- Email: tctthanhtrung@gmail.com
- Hotline: 0973 33 6666
Bình luận