Đổ bê tông trời nắng thế nào để hạn chế nứt và đảm bảo chất lượng?

Đổ bê tông trời nắng là tình huống thường gặp tại công trường, đặc biệt vào mùa khô khi nhiệt độ ngoài trời tăng cao và bề mặt bê tông chịu bức xạ trực tiếp trong nhiều giờ. Nắng nóng không chỉ khiến bê tông “khô nhanh” mà còn có thể làm mất nước bề mặt, giảm độ sụt, rút ngắn thời gian thi công và tăng nguy cơ nứt co ngót sớm nếu xử lý không đúng kỹ thuật. Vậy nên đổ bê tông vào thời điểm nào, cần chuẩn bị gì và bảo dưỡng ra sao để hạn chế nứt? Dưới đây là những kinh nghiệm thực tế giúp chủ đầu tư và nhà thầu kiểm soát chất lượng bê tông tốt hơn trong điều kiện thời tiết nắng nóng.

Đổ bê tông trời nắng có ảnh hưởng gì?

Nắng nóng ảnh hưởng đến bê tông ngay từ khi trộn, vận chuyển cho đến lúc đổ, hoàn thiện và bảo dưỡng.

Không chỉ nhiệt độ không khí mà độ ẩm thấp và tốc độ gió cao cũng có thể làm điều kiện thi công bê tông trở nên bất lợi. Những yếu tố này tác động trực tiếp đến tính chất bê tông và các công đoạn trộn, vận chuyển, đổ và bảo dưỡng.

Bê tông mất độ sụt nhanh

Khi nhiệt độ hỗn hợp tăng, quá trình thủy hóa xi măng diễn ra nhanh hơn. Đồng thời nước trong hỗn hợp và trên bề mặt bê tông cũng mất nhanh hơn.

Hậu quả thường gặp là:

• Bê tông nhanh đặc;
• Thời gian thi công bị rút ngắn;
• Khó bơm, san và đầm;
• Công nhân có xu hướng muốn thêm nước để dễ thi công.

Tự ý thêm nước tại công trường là một sai lầm rất phổ biến. TCVN 9345:2012 nêu rõ không nên thêm nước hoặc nước xi măng vào bê tông trong quá trình thi công; thay vào đó cần thiết kế thành phần phù hợp và có thể sử dụng phụ gia dẻo hóa hoặc siêu dẻo khi cần.

Tăng nguy cơ nứt co ngót dẻo

Một trong những vấn đề đáng ngại nhất khi đổ bê tông trời nắng là nứt khi bê tông còn ở tuổi rất sớm.

Sau khi đổ, nếu lượng nước bốc hơi trên bề mặt quá nhanh trong khi nước tách từ bên trong không bù kịp, bề mặt bê tông sẽ co lại. Khi biến dạng này vượt quá khả năng chịu kéo của bê tông non, các vết nứt có thể hình thành.

TCVN 9345:2012 đặc biệt lưu ý nguy cơ mất nước quá nhanh trong những giờ đầu đóng rắn, nhất là khi thi công trong mùa khô nóng hoặc nơi có bức xạ mặt trời cao.

Khó hoàn thiện bề mặt

Bê tông nhanh khô khiến thời gian xoa và hoàn thiện bề mặt ngắn hơn bình thường.

Nếu tốc độ bơm quá nhanh trong khi nhân công không san gạt và hoàn thiện kịp, từng khu vực bê tông có thể ninh kết không đồng đều. TCVN 9345:2012 vì vậy khuyến nghị phải có kế hoạch thi công trước và tránh tình trạng đổ nhanh hơn khả năng xử lý thực tế của đội thi công.

Nắng bao nhiêu độ thì không nên đổ bê tông?

Không nên chỉ nhìn nhiệt độ không khí để quyết định có đổ bê tông hay không.

Rủi ro còn phụ thuộc vào: nhiệt độ bê tông + nhiệt độ môi trường + độ ẩm không khí + tốc độ gió + bức xạ mặt trời + diện tích bề mặt bê tông.

Ví dụ, một ngày 34°C nhưng độ ẩm cao và ít gió có thể ít bất lợi hơn một ngày 31°C khô hanh, nắng gắt và gió mạnh.

Để tham khảo về kiểm soát nhiệt độ hỗn hợp, ACI 301-20 và ACI 305.1-14 quy định mức nhiệt bê tông tối đa 35°C tại thời điểm xả cho nhiều dạng công trình thông thường như nhà, cầu và mặt đường; đây không phải giới hạn áp dụng máy móc cho mọi công trình tại Việt Nam nhưng là mốc kỹ thuật đáng tham khảo.

Với công trường thực tế, điều quan trọng hơn là phải có biện pháp thi công bê tông thời tiết nóng, thay vì chờ nhiệt độ vượt một con số cố định mới xử lý.

Thời điểm nào thích hợp để đổ bê tông khi trời nắng?

Nếu tiến độ cho phép, nên tránh thời gian bức xạ mặt trời mạnh nhất.

Thông thường có thể ưu tiên:

• Sáng sớm: bê tông và cốt liệu chưa tích nhiệt nhiều.
• Chiều muộn hoặc đầu buổi tối: giảm bức xạ trực tiếp và hạn chế tốc độ bốc hơi nước.

Tuy nhiên, chuyển sang đổ ban đêm không đồng nghĩa mọi rủi ro đều biến mất. Công trường vẫn phải chuẩn bị đầy đủ nhân lực, chiếu sáng, thiết bị bơm, đầm và phương án bảo dưỡng. Đối với các đợt đổ liên tục có khối lượng lớn, tổ chức logistics và thời gian xe bê tông đến công trường còn quan trọng hơn việc chọn một “giờ đẹp” để đổ.

7 Kinh nghiệm đổ bê tông trời nắng hạn chế nứt

1. Chuẩn bị toàn bộ công trường trước khi xe bê tông đến

Trong thời tiết nóng, mỗi khoảng thời gian chờ đều làm bê tông tiếp tục mất độ sụt.

Trước khi đặt bê tông cần kiểm tra:

• Cốp pha;
• Cốt thép;
• Đường ống bơm;
• Máy đầm;
• Nhân công san gạt;
• Thiết bị xoa;
• Nguồn nước;
• Vật liệu phủ bảo dưỡng.

TCVN 9345:2012 yêu cầu chuẩn bị sẵn nguồn nước tưới và vật liệu phủ mặt trước khi thi công bê tông.

2. Không để xe bê tông chờ quá lâu

Một lỗi thường gặp là gọi nhiều xe cùng lúc nhưng công trường chỉ có khả năng tiếp nhận một lượng hạn chế. Xe sau phải chờ dưới nắng, khiến hỗn hợp tiếp tục tăng nhiệt và giảm độ sụt.

Do đó cần phối hợp chặt giữa: nhà máy bê tông → điều phối xe → đội bơm → đội đầm → đội hoàn thiện.

TCVN 9345:2012 cũng yêu cầu có kế hoạch để hỗn hợp không bị lưu giữ quá lâu, đồng thời rút ngắn thời gian vận chuyển và chờ đợi.

3. Không tự ý thêm nước để tăng độ sụt

Khi bê tông trở nên khó thi công, giải pháp nhanh nhất mà nhiều công trường nghĩ đến là thêm nước. Nhưng lượng nước bổ sung có thể làm thay đổi tỷ lệ nước/xi măng đã thiết kế, ảnh hưởng đến:

• Cường độ;
• Độ đặc chắc;
• Độ bền lâu;
• Độ co ngót;
• Khả năng chống thấm.

Độ sụt phải được kiểm soát từ cấp phối và giải pháp phụ gia, không nên chữa cháy bằng cách đổ thêm nước tại hiện trường. TCVN 9345:2012 cho phép xem xét phụ gia dẻo hóa cao hoặc siêu dẻo nhằm giảm lượng nước trộn và phụ gia chậm ninh kết trong điều kiện nắng, khô nóng khi thiết kế cấp phối phù hợp.

4. Tổ chức đổ liên tục nhưng không bơm quá nhanh

Hai thái cực đều không tốt:

• Đổ quá chậm: lớp trước có thể bắt đầu ninh kết trước khi lớp tiếp theo được thi công.
• Đổ quá nhanh: nhân công không kịp san, đầm và hoàn thiện.

Trong thời tiết nóng, nên chia lớp có chiều dày phù hợp để có thể quay vòng nhanh nhưng vẫn đảm bảo đầm liên tục giữa các lớp. Hạn chế điểm dừng thi công và không để lớp dưới kết thúc ninh kết trước khi thi công lớp tiếp theo.

5. Đầm đúng kỹ thuật

Đầm bê tông giúp hỗn hợp lấp kín không gian giữa cốt thép và cốp pha, hạn chế lỗ rỗng và tạo độ đặc chắc.

Nhưng cần tránh cả 2 tình trạng:

• Đầm thiếu: bê tông dễ rỗ và không đặc chắc.
• Đầm quá lâu: có thể làm phân tầng hỗn hợp.

Đặc biệt khi bê tông mất độ sụt nhanh vì nắng nóng, không nên cố dùng đầm để “ép” một hỗn hợp đã bắt đầu mất tính công tác nghiêm trọng.

6. Bảo dưỡng ngay sau khi hoàn thiện bề mặt

Đây là công đoạn quan trọng nhất để hạn chế nứt mặt. TCVN 8828:2011 quy định quá trình bảo dưỡng ẩm tự nhiên cần được tiến hành liên tục ngay sau khi hoàn thiện bề mặt bê tông cho đến khi kết thúc quá trình bảo dưỡng.

Các giải pháp có thể sử dụng gồm:

• Phủ vật liệu ẩm;
• Tưới giữ ẩm;
• Phun sương;
• Phủ vật liệu ngăn nước;
• Sử dụng vật liệu tạo màng bảo dưỡng phù hợp.

Tiêu chuẩn cũng phân biệt bảo dưỡng ban đầu là giai đoạn cần hạn chế bê tông mất nước khi chưa thể tưới trực tiếp, và bảo dưỡng tiếp theo là quá trình duy trì độ ẩm sau đó.

7. Chú ý đặc biệt với sàn, mái và sân bê tông

Các kết cấu mặt thoáng lớn như: sàn nhà, mái bê tông, sân, đường bê tông, đường băng, mái kênh, có diện tích tiếp xúc trực tiếp với nắng và gió lớn nên nguy cơ mất nước nhanh cao hơn.

TCVN 9345:2012 coi biện pháp phủ mặt đặc biệt hữu ích đối với những kết cấu có diện tích mặt thoáng lớn. Với các vị trí này, kế hoạch bảo dưỡng phải được chuẩn bị trước khi bắt đầu đổ, chứ không phải chờ hoàn thiện toàn bộ sàn mới đi tìm bạt hoặc nguồn nước.

Có nên tưới nước ngay lên bê tông mới đổ?

Có một điểm cần phân biệt. Bảo dưỡng sớm là cần thiết nhưng không có nghĩa vừa xoa mặt xong là dùng vòi nước mạnh phun trực tiếp lên bê tông.

Trong giai đoạn đầu khi bề mặt còn yếu, có thể sử dụng vật liệu phủ ẩm, phun sương phù hợp hoặc các biện pháp hạn chế bay hơi nước. TCVN 8828:2011 xác định bảo dưỡng ban đầu chính là quá trình giữ cho bê tông không bị bốc hơi nước khi chưa thể tưới nước trực tiếp lên bề mặt.

Sau khi bê tông đủ khả năng chịu tác động của nước mà không ảnh hưởng bề mặt, mới chuyển sang chế độ bảo dưỡng tiếp theo.

Đổ bê tông trời nắng có đảm bảo chất lượng không?

Hoàn toàn có thể, miễn là kiểm soát tốt từ cấp phối, sản xuất, vận chuyển đến tổ chức thi công và bảo dưỡng.

Sai lầm lớn nhất là cho rằng bê tông thương phẩm có mác đúng thì chất lượng công trình mặc nhiên được đảm bảo. Thực tế, một cấp phối tốt vẫn có thể gặp vấn đề nếu xe chờ quá lâu, tự ý thêm nước, đổ không liên tục hoặc bỏ qua bảo dưỡng trong những giờ đầu.

Ngược lại, khi bê tông được cung cấp đúng yêu cầu kỹ thuật, vận chuyển hợp lý, tổ chức thi công nhanh và bảo dưỡng đúng quy trình thì việc thi công trong điều kiện nắng nóng vẫn có thể kiểm soát hiệu quả.

Nhà máy VLXD Thành An – Đơn vị cung cấp bê tông và vật liệu xây dựng cho công trình tại Phú Yên

Với các công trình dân dụng, công nghiệp, giao thông và hạ tầng, lựa chọn vật liệu chỉ là bước đầu. Khả năng cung ứng ổn định, kiểm soát cấp phối và phối hợp tiến độ giao vật liệu với công trường cũng ảnh hưởng trực tiếp đến hiệu quả thi công.

Nhà máy sản xuất VLXD Thành An cung cấp các nhóm vật liệu phục vụ công trình như bê tông, đá xây dựng, cát nghiền, gạch không nung, cống bê tông, cấu kiện bê tông và nhiều sản phẩm vật liệu xây dựng khác.

Đối với nhu cầu đổ bê tông trong mùa nắng nóng tại Phú Yên, chủ đầu tư và nhà thầu nên trao đổi trước về mác bê tông, độ sụt, khối lượng, vị trí công trình và năng lực tiếp nhận bê tông tại hiện trường để lựa chọn phương án cung ứng phù hợp.

Liên hệ Nhà máy VLXD Thành An để được tư vấn vật liệu, bê tông và báo giá theo yêu cầu thực tế của công trình.