1 khối bê tông bao nhiêu cát đá? Bảng tra theo mác

Lan Anh 14

1 khối bê tông bao nhiêu cát đá là câu hỏi được hỏi nhiều nhất khi lập dự toán vật tư. Câu trả lời ngắn: một mét khối bê tông đá 1×2 thông dụng cần khoảng 0,45 đến 0,50 m³ cát và 0,87 đến 0,89 m³ đá, cộng với xi măng và nước thay đổi theo mác. Nhưng tổng các con số đó lại lớn hơn 1 m³ — và hiểu vì sao lại thế mới là chỗ tránh được sai số khi bóc khối lượng.

Bảng vật liệu cho một mét khối bê tông đá 1x2 theo mác
Số tra dự toán cho bê tông đá 1×2, độ sụt 6 đến 8 cm

Vì sao cộng lại hơn 1 m³

Cát và đá được đong theo thể tích xốp — tức là thể tích đống vật liệu, đã kể cả phần lỗ rỗng giữa các hạt. Khi trộn, hạt cát chui vào khe giữa các hạt đá, hồ xi măng lấp nốt phần còn lại. Thể tích cuối cùng vì thế nhỏ hơn tổng thể tích các thành phần rời.

Đây gọi là nguyên lý thể tích tuyệt đối. Một mét khối bê tông đặc chắc gồm:

Vxi măng + Vcát + Vđá + Vnước + Vkhí = 1 m³

trong đó các thể tích là thể tích tuyệt đối của hạt, không phải thể tích đống. Hệ quả thực tế: không thể cộng thẳng các con số trong bảng định mức rồi kỳ vọng ra 1 m³, và cũng không thể tự suy ra lượng vật liệu bằng phép chia đơn giản.

Bảng tham khảo cho bê tông đá 1×2

Số liệu dưới đây thuộc nhóm bảng định mức cấp phối vật liệu thường dùng khi lập dự toán, cho bê tông đá 1×2, độ sụt 6–8 cm, xi măng PC40:

Mác bê tông Xi măng Cát Đá 1×2 Nước
M150 ≈ 240 kg ≈ 0,51 m³ ≈ 0,90 m³ ≈ 185 L
M200 ≈ 280 kg ≈ 0,49 m³ ≈ 0,89 m³ ≈ 185 L
M250 ≈ 325 kg ≈ 0,47 m³ ≈ 0,88 m³ ≈ 185 L
M300 ≈ 370 kg ≈ 0,45 m³ ≈ 0,87 m³ ≈ 185 L

Đây là số tra dự toán, không phải thiết kế cấp phối. Cấp phối thực tế do phòng thí nghiệm lập cho đúng nguồn cát, nguồn đá và loại xi măng đang dùng. Hai nguồn đá khác nhau có thể cho ra hai cấp phối lệch nhau đáng kể dù cùng gọi là đá 1×2. Bảng chi tiết cho hai mác thông dụng xem bài định mức cấp phối bê tông đá 1×2 mác 250/300.

Quan sát đáng chú ý trong bảng: mác tăng thì lượng xi măng tăng, còn cát đá giảm nhẹ. Lượng nước gần như không đổi, vì nước được chốt theo độ sụt mong muốn chứ không theo mác. Tỷ lệ nước trên xi măng giảm xuống chính là cơ chế làm cường độ tăng lên.

Đống cát dùng cho trộn bê tông tại nhà máy
Độ ẩm của cát phải được trừ vào lượng nước trộn

Đổi từ mét khối sang tấn

Bãi vật liệu thường bán theo tấn còn dự toán lại ghi theo mét khối. Hệ số quy đổi dựa trên khối lượng thể tích xốp:

Vật liệu Khối lượng thể tích xốp 1 m³ tương đương
Cát xây dựng 1,40 – 1,50 tấn/m³ ≈ 1,45 tấn
Đá dăm 1×2 1,40 – 1,50 tấn/m³ ≈ 1,45 tấn
Cát nghiền 1,45 – 1,60 tấn/m³ ≈ 1,50 tấn

Áp vào bảng trên, một mét khối bê tông M250 cần khoảng 0,68 tấn cát và 1,28 tấn đá. Hệ số quy đổi chính xác cho từng lô xác định bằng thí nghiệm khối lượng thể tích xốp theo TCVN 7572-6:2006 — chi tiết ở bài 1 khối đá 1×2 bằng bao nhiêu tấn.

Bốn chỗ bóc khối lượng hay sai

  1. Quên độ ẩm của cát. Cát ngoài bãi thường ẩm 3–6%. Nước trong cát phải trừ vào lượng nước trộn, nếu không thì mẻ bê tông bị dư nước và tụt mác. Đây là lỗi phổ biến nhất khi trộn tay.
  2. Quên hao hụt. Vận chuyển, bốc xếp và rơi vãi khi trộn làm mất khoảng 1–2% vật liệu. Dự toán nên cộng thêm phần này.
  3. Đong bằng xô, bằng thùng. Một xô cát đầy vun và một xô gạt bằng chênh nhau tới 15%. Trộn tay mà đong bằng mắt thì cấp phối không còn ý nghĩa.
  4. Lẫn lộn giữa định mức dự toán và cấp phối thi công. Định mức để tính tiền, cấp phối để trộn ra bê tông đạt mác. Hai thứ không thay thế cho nhau.
Sơ đồ bốn lỗi thường gặp khi bóc khối lượng vật liệu bê tông
Bốn chỗ bóc khối lượng hay sai

Trộn tay hay mua bê tông thương phẩm

Tiêu chí Trộn tại công trường Bê tông thương phẩm
Độ chính xác cấp phối Phụ thuộc cách đong, sai số lớn Cân điện tử từng thành phần
Kiểm soát độ ẩm cốt liệu Hầu như không Có hiệu chỉnh tự động hoặc theo mẻ
Hồ sơ nghiệm thu Khó chứng minh Có phiếu giao hàng và kết quả thí nghiệm
Phù hợp với Khối lượng nhỏ, hạng mục phụ Kết cấu chịu lực, khối lượng lớn

Với móng, cột, dầm sàn — những chỗ cần chứng minh mác khi nghiệm thu — bê tông trộn tay rất khó đạt yêu cầu hồ sơ dù công thức cấp phối đúng. Lý do nằm ở ba chỗ: không cân được vật liệu, không hiệu chỉnh được độ ẩm cát, và thời gian trộn không đủ. So sánh đầy đủ xem ở bài bê tông tươi và trộn tay.

Cách tính nhanh khối lượng cho một hạng mục

Ví dụ đổ sàn 80 m², dày 12 cm, bê tông M250:

  • Thể tích bê tông = 80 × 0,12 = 9,6 m³
  • Xi măng = 9,6 × 325 ≈ 3.120 kg ≈ 63 bao 50 kg
  • Cát = 9,6 × 0,47 ≈ 4,5 m³ ≈ 6,5 tấn
  • Đá 1×2 = 9,6 × 0,88 ≈ 8,4 m³ ≈ 12,2 tấn

Cộng thêm 2% hao hụt rồi làm tròn lên theo đơn vị xe. Cách tính khối lượng cho các dạng kết cấu khác xem bài cách tính khối lượng bê tông tươi cho công trình.

Vật liệu của Nhà máy Thành An Phú Yên

Nhà máy tại Thôn Lương Phước, xã Sơn Thành, Đắk Lắk cung cấp đồng thời đá dăm các cỡ, cát nghiền và bê tông thương phẩm trong cùng một khuôn viên, đặt cạnh mỏ đá.

Xả bê tông thương phẩm từ xe bồn xuống khuôn
Trạm trộn cân từng thành phần thay cho đong bằng xô

Nguồn cốt liệu đồng nhất giữa các lô là điều kiện để cấp phối giữ ổn định — yếu tố mà công trình mua cát đá rải rác từ nhiều bãi rất khó có được. Cách chọn mác cho từng hạng mục xem bài bê tông mác 250.

Câu hỏi thường gặp

1 m³ bê tông cần bao nhiêu bao xi măng?

Khoảng 5,6 bao 50 kg với M200, 6,5 bao với M250 và 7,4 bao với M300, theo bảng định mức tham khảo cho đá 1×2, xi măng PC40.

Vì sao cộng cát, đá, xi măng lại hơn 1 m³?

Vì cát và đá được đong theo thể tích xốp, đã kể cả lỗ rỗng giữa các hạt. Khi trộn, các hạt nhỏ lấp vào khe của hạt lớn nên thể tích giảm xuống.

Cát ẩm thì tính thế nào?

Phải xác định độ ẩm rồi trừ lượng nước có sẵn trong cát ra khỏi nước trộn. Bỏ qua bước này là nguyên nhân phổ biến làm bê tông trộn tay không đạt mác.

Dùng cát nghiền thay cát sông được không?

Được, nếu là cát thô đạt TCVN 9205:2012. Cấp phối thường phải hiệu chỉnh lại lượng nước và phụ gia vì hạt cạnh sắc hơn.

Kết luận

Một mét khối bê tông đá 1×2 cần khoảng 0,45–0,50 m³ cát và 0,87–0,89 m³ đá, lượng xi măng thay đổi theo mác còn lượng nước chốt theo độ sụt. Tổng thể tích các thành phần luôn lớn hơn 1 m³ vì cát đá được đong theo thể tích xốp.

Dùng bảng định mức để lập dự toán thì hợp lý; dùng nó để trộn bê tông chịu lực thì không đủ. Cấp phối phải do phòng thí nghiệm thiết kế theo đúng nguồn vật liệu, và độ ẩm cát phải được trừ vào nước trộn mỗi ngày.

Cần cát, đá và bê tông thương phẩm từ cùng một nguồn cốt liệu? Nhà máy Sản xuất VLXD Thành An Phú Yên — Thôn Lương Phước, xã Sơn Thành, Đắk Lắk. Hotline 0973 33 6666.

Gọi 0973 33 6666

Bài viết liên quan

Bình luận

Để lại một bình luận

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *

Gọi điện cho tôi Gửi tin nhắn Chat Zalo
icons8-exercise-96 chat-active-icon chat-active-icon chat-active-icon