Thảm bê tông nhựa nóng: chiều dày, hệ số lu, nghiệm thu

Lan Anh 6

Thảm bê tông nhựa nóng là lớp mặt đường được rải và lu lèn khi hỗn hợp còn nóng, theo TCVN 8819:2011 về thi công và nghiệm thu mặt đường bê tông nhựa nóng. Bài này tập trung vào chính lớp thảm đó: dày bao nhiêu, rải dư bao nhiêu để sau khi lu còn đúng chiều dày, cần bao nhiêu tấn hỗn hợp cho mỗi mét vuông, và nghiệm thu bằng chỉ tiêu nào.

Bảng chiều dày lớp thảm bê tông nhựa và khối lượng hỗn hợp
Chiều dày lớp và khối lượng hỗn hợp cho mỗi mét vuông

Chiều dày lớp thảm theo cỡ hạt

Chiều dày lớp không chọn tùy ý mà bị ràng buộc bởi cỡ hạt lớn nhất của hỗn hợp. Nguyên tắc: lớp phải đủ dày để các hạt lớn nhất sắp xếp được thành ít nhất vài lớp hạt chồng lên nhau.

Loại hỗn hợp Cỡ hạt lớn nhất danh định Chiều dày lớp sau lu lèn
BTNC 9,5 9,5 mm 4 – 5 cm
BTNC 12,5 12,5 mm 5 – 7 cm
BTNC 19 19 mm 6 – 8 cm

Rải mỏng hơn ngưỡng dưới thì lớp thảm nguội quá nhanh, lu chưa kịp đạt độ chặt đã hết nhiệt. Rải dày hơn ngưỡng trên thì lu không truyền đủ áp lực xuống đáy lớp, phần dưới bị rỗng. Cách chọn loại hỗn hợp cho từng lớp xem bài BTNC 12,5 và 19.

Hệ số lu lèn — con số dễ bỏ sót nhất

Hỗn hợp vừa rải ra còn xốp; sau khi lu xong nó nén lại đáng kể. Vì vậy chiều dày rải phải lớn hơn chiều dày thiết kế:

Chiều dày rải = chiều dày thiết kế × Klu

Hệ số lu lèn Klu thường nằm trong khoảng 1,35 đến 1,40, xác định bằng rải thử trên đoạn thử nghiệm. Khi chưa có số liệu rải thử, giá trị 1,37 hay được dùng tạm.

Áp dụng: lớp thiết kế dày 5 cm thì phải rải khoảng 6,8–7,0 cm. Đặt cữ máy rải theo đúng 5 cm là sai lầm kinh điển — lu xong lớp chỉ còn khoảng 3,6 cm, thiếu gần 30% chiều dày, và toàn bộ đoạn đường đó không nghiệm thu được.

Máy rải thảm bê tông nhựa nóng trên tuyến đường
Cữ máy rải phải đặt theo chiều dày đã nhân hệ số lu lèn

Bao nhiêu tấn hỗn hợp cho một mét vuông

Khối lượng thể tích của bê tông nhựa sau lu lèn thường vào khoảng 2,35 đến 2,40 tấn/m³. Từ đó tính ra khối lượng hỗn hợp cần cho mỗi mét vuông:

Chiều dày lớp sau lu Khối lượng hỗn hợp cho 1 m² Cho 1.000 m²
4 cm ≈ 0,095 tấn ≈ 95 tấn
5 cm ≈ 0,118 tấn ≈ 118 tấn
6 cm ≈ 0,142 tấn ≈ 142 tấn
7 cm ≈ 0,166 tấn ≈ 166 tấn

Số này dùng để đặt hàng và để đối chiếu với phiếu cân xe. Nếu khối lượng thực nhận lệch nhiều so với diện tích đã rải nhân chiều dày, thì hoặc chiều dày không đúng, hoặc có vấn đề ở khâu cân đong. Đây là phép kiểm tra chéo đơn giản mà giám sát nên làm cuối mỗi ca.

Các mốc nhiệt độ phải giữ

Bê tông nhựa nóng chỉ lèn chặt được trong một khoảng nhiệt độ hẹp. Với nhựa đường 60/70, các mốc chính:

  • Nhiệt độ hỗn hợp khi rải: không thấp hơn 130 °C.
  • Nhiệt độ khi bắt đầu lu: càng gần nhiệt độ rải càng tốt, lu sơ bộ phải bám ngay sau máy rải.
  • Nhiệt độ khi kết thúc lu: không thấp hơn 70 °C.
  • Nhiệt độ không khí: không thi công khi dưới 15 °C, và không thi công khi trời mưa.

Khoảng từ 130 °C xuống 70 °C chính là toàn bộ thời gian có để lu đạt độ chặt. Lớp càng mỏng thì khoảng thời gian đó càng ngắn, có khi chỉ còn mươi phút trong điều kiện gió. Chi tiết các mốc nhiệt xem bài nhiệt độ thi công bê tông nhựa; tình huống gặp mưa giữa chừng xem thảm bê tông nhựa gặp trời mưa.

Sơ đồ các mốc nhiệt độ khi rải và lu bê tông nhựa nóng
Toàn bộ thời gian có để lu nằm giữa 130 °C và 70 °C

Lớp dính bám và lớp thấm bám bên dưới

Thảm bê tông nhựa không được rải thẳng lên mặt nền khô. Bên dưới phải có một lớp nhựa tưới để tạo liên kết:

Loại lớp tưới Tưới lên Lượng nhựa
Nhựa thấm bám Móng cấp phối đá dăm, móng chưa có nhựa ≈ 0,8 – 1,3 kg/m²
Nhựa dính bám Mặt bê tông nhựa cũ, mặt bê tông xi măng, lớp BTN bên dưới ≈ 0,3 – 0,5 kg/m²

Thiếu lớp này thì thảm mới và lớp dưới làm việc như hai tấm rời. Dưới tác động của bánh xe, lớp trên bị trượt và bong ra thành mảng — hư hỏng xuất hiện sớm, thường ở vị trí xe phanh hoặc quay đầu. Chi tiết xem bài nhựa thấm bám và dính bám.

Nghiệm thu lớp thảm

Bốn nhóm chỉ tiêu được kiểm:

  1. Độ chặt lu lèn. Hệ số độ chặt K không nhỏ hơn 0,98, so với khối lượng thể tích mẫu Marshall đúc tại trạm trộn cùng ngày. Kiểm bằng mẫu khoan lấy từ mặt đường.
  2. Chiều dày lớp. Đo trên mẫu khoan, so với hồ sơ thiết kế.
  3. Độ bằng phẳng. Đo bằng thước dài 3 m hoặc thiết bị đo chỉ số độ gồ ghề, theo yêu cầu của cấp đường.
  4. Độ nhám mặt đường. Với đường có tốc độ khai thác cao, theo quy định của hồ sơ.

Mẫu khoan là căn cứ cuối cùng cho hai chỉ tiêu đầu. Vì vậy vị trí khoan nên rải đều theo chiều dài tuyến chứ không tập trung ở đoạn dễ làm — chọn vị trí khoan là một phần của công tác giám sát.

Mối nối — chỗ hỏng trước nhất

Mối nối dọc và nối ngang giữa hai vệt rải luôn là điểm yếu. Nguyên tắc xử lý:

  • Cắt bỏ phần mép đã nguội và không đạt độ chặt trước khi rải vệt kế tiếp.
  • Quét nhựa dính bám lên mặt cắt đứng.
  • Bố trí mối nối dọc lệch so với mối nối của lớp bên dưới, không chồng đúng vị trí.
  • Không để mối nối dọc trùng với vệt bánh xe.

Bê tông nhựa nóng của Nhà máy Thành An Phú Yên

Nhà máy có trạm trộn bê tông nhựa nóng tại Thôn Lương Phước, xã Sơn Thành, Đắk Lắk, đặt cạnh mỏ đá và dây chuyền cát nghiền nên chủ động được cốt liệu đầu vào.

Lu lèn lớp thảm bê tông nhựa khi còn nóng
Lu sơ bộ phải bám sát máy rải

Khi đặt hàng, nêu rõ loại hỗn hợp theo cỡ hạt, chiều dày lớp thiết kế, diện tích và tiến độ rải từng ca để khớp nhiệt độ giao hàng với năng lực rải tại hiện trường. Trình tự thi công đầy đủ xem bài quy trình thi công bê tông nhựa nóng.

Câu hỏi thường gặp

Thảm bê tông nhựa nóng dày bao nhiêu là đủ?

Theo cỡ hạt: BTNC 9,5 dày 4–5 cm, BTNC 12,5 dày 5–7 cm, BTNC 19 dày 6–8 cm sau khi lu lèn.

Rải dày hơn thiết kế bao nhiêu thì vừa?

Nhân chiều dày thiết kế với hệ số lu lèn 1,35–1,40. Hệ số chính xác lấy từ đoạn rải thử.

1 m² thảm dày 5 cm cần bao nhiêu tấn hỗn hợp?

Khoảng 0,118 tấn, tính theo khối lượng thể tích 2,35–2,40 tấn/m³ sau lu lèn.

Nhiệt độ bao nhiêu thì phải dừng lu?

Phải kết thúc lu trước khi nhiệt độ hỗn hợp xuống dưới 70 °C. Lu tiếp sau mốc đó không làm tăng độ chặt mà còn gây nứt bề mặt.

Kết luận

Lớp thảm bê tông nhựa nóng được kiểm soát bằng bốn con số: chiều dày theo cỡ hạt, hệ số lu lèn 1,35–1,40, nhiệt độ rải tối thiểu 130 °C và kết thúc lu không dưới 70 °C, độ chặt K không nhỏ hơn 0,98.

Trong đó hệ số lu lèn là con số bị quên nhiều nhất và gây thiệt hại lớn nhất, vì sai sót chỉ lộ ra khi khoan mẫu nghiệm thu — lúc đó cả đoạn tuyến đã rải xong.

Cần bê tông nhựa nóng giao đúng nhiệt độ theo tiến độ rải? Nhà máy Sản xuất VLXD Thành An Phú Yên — Thôn Lương Phước, xã Sơn Thành, Đắk Lắk. Hotline 0973 33 6666.

Gọi 0973 33 6666

Bài viết liên quan

Bình luận

Để lại một bình luận

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *

Gọi điện cho tôi Gửi tin nhắn Chat Zalo
icons8-exercise-96 chat-active-icon chat-active-icon chat-active-icon