1 khối đá 1×2 bằng bao nhiêu tấn? Cách quy đổi chuẩn

Lan Anh 9

1 khối đá 1×2 bằng bao nhiêu tấn — câu trả lời thông dụng là khoảng 1,4 đến 1,5 tấn, lấy tròn 1,45 tấn cho mỗi mét khối. Nhưng con số này là khối lượng thể tích xốp của đống đá, không phải khối lượng riêng của đá, và nó thay đổi theo loại đá gốc, độ ẩm và mức độ nén trong thùng xe. Bài này giải thích vì sao có sai lệch và cách chốt khối lượng khi mua bán.

Bảng khối lượng thể tích xốp của các cỡ đá xây dựng
Cỡ hạt càng đều thì khe rỗng càng nhiều, khối lượng càng thấp

Ba con số dễ bị lẫn

Đại lượng Ý nghĩa Trị số với đá dăm thông dụng
Khối lượng riêng Khối lượng của phần vật chất đặc, không kể lỗ rỗng 2,60 – 2,80 g/cm³
Khối lượng thể tích hạt Khối lượng một hạt kể cả lỗ rỗng trong hạt 2,55 – 2,75 g/cm³
Khối lượng thể tích xốp Khối lượng một mét khối đống đá, kể cả khe giữa các hạt 1,40 – 1,50 tấn/m³

Khi mua bán đá theo mét khối, con số dùng luôn là khối lượng thể tích xốp — mét khối ở đây là thể tích đống đá đổ trên thùng xe, không phải thể tích đá đặc.

Chênh lệch giữa 1,45 và 2,70 chính là phần khe rỗng giữa các hạt, chiếm khoảng 45% thể tích đống. Đây là lý do một mét khối đá không nặng gần ba tấn như nhiều người hay ước nhầm.

Quy đổi hai chiều

  • 1 m³ đá 1×2 ≈ 1,45 tấn
  • 1 tấn đá 1×2 ≈ 0,69 m³
  • 1 xe 10 tấn chở được khoảng 6,9 m³
  • 1 xe 15 tấn chở được khoảng 10,3 m³

Dùng các số này để đối chiếu nhanh giữa phiếu cân và thể tích thùng xe. Chênh lệch quá 5–7% thì nên xem lại — hoặc đá có độ ẩm cao bất thường, hoặc thùng xe không đầy như nhìn thấy.

Viên đá dăm 1x2 cầm trên tay
Đá 1×2 là cỡ cốt liệu lớn thông dụng nhất cho bê tông

Bốn yếu tố làm con số thay đổi

  1. Loại đá gốc. Đá bazan và đá granit đặc chắc hơn đá vôi, cho khối lượng thể tích xốp cao hơn. Cùng gọi là đá 1×2 nhưng hai mỏ khác nhau có thể chênh 5–8%.
  2. Độ ẩm. Đá vừa qua sàng rửa hoặc vừa gặp mưa ngậm nước trong khe và trên bề mặt hạt. Mua theo tấn vào ngày mưa là mua cả phần nước — chênh lệch có thể lên tới 3–5%.
  3. Thành phần hạt. Lô đá lẫn nhiều hạt nhỏ sẽ chặt hơn vì hạt nhỏ lấp vào khe hạt lớn, khối lượng thể tích xốp tăng lên. Nghe thì có vẻ lợi cho người mua theo mét khối, nhưng lô lẫn nhiều hạt nhỏ lại không đạt thành phần hạt khi trộn bê tông.
  4. Mức độ nén trong thùng xe. Đá đổ tự do và đá đã rung lắc qua quãng đường dài cho hai thể tích khác nhau. Đây là nguồn tranh cãi thường gặp nhất khi nghiệm thu theo thùng xe.

Cách xác định chính xác cho một lô cụ thể

Khi cần con số chuẩn để lập hồ sơ, không dùng bảng tra mà phải thí nghiệm. Phương pháp là TCVN 7572-6:2006 — xác định khối lượng thể tích xốp và độ hổng của cốt liệu.

Nguyên lý rất đơn giản: đổ đá đầy một thùng đong có thể tích đã biết theo cách quy định, gạt bằng miệng thùng, cân lên rồi chia cho thể tích thùng. Kết quả cho trực tiếp số tấn trên mỗi mét khối của đúng lô đá đó.

Thí nghiệm này nằm trong nhóm chỉ tiêu của cốt liệu lớn — xem thêm bài thí nghiệm cốt liệu lớn.

Sơ đồ bốn yếu tố ảnh hưởng tới khối lượng một mét khối đá
Bốn thứ làm con số quy đổi thay đổi

Quy đổi cho các cỡ đá khác

Cỡ đá Khối lượng thể tích xốp tham khảo 1 m³ tương đương
Đá mi bụi 1,45 – 1,60 tấn/m³ ≈ 1,50 tấn
Đá 0×4 (đá base) 1,50 – 1,65 tấn/m³ ≈ 1,55 tấn
Đá 1×2 1,40 – 1,50 tấn/m³ ≈ 1,45 tấn
Đá 2×4 1,40 – 1,50 tấn/m³ ≈ 1,45 tấn
Đá 4×6 1,35 – 1,45 tấn/m³ ≈ 1,40 tấn
Đá hộc 1,50 – 1,70 tấn/m³ ≈ 1,60 tấn

Quy luật dễ nhớ: cỡ hạt càng đều thì càng nhiều khe rỗng, khối lượng thể tích xốp càng thấp. Đá 0×4 có cả hạt to lẫn hạt mịn nên chặt nhất trong nhóm đá dăm; đá 4×6 cỡ hạt lớn và đều nên nhẹ nhất. Đá hộc nặng hơn vì các viên lớn xếp chồng với khe rỗng tương đối nhỏ so với kích thước viên. Đặc điểm từng cỡ xem bài các loại đá vật liệu xây dựng.

Mua theo tấn hay theo mét khối

Tiêu chí Mua theo tấn Mua theo mét khối
Căn cứ xác định Phiếu cân tại trạm cân Thể tích thùng xe hoặc đo đống
Rủi ro cho người mua Trả tiền cả phần nước khi đá ướt Thùng xe không đầy, đá đã nén lún
Mức độ tranh cãi Thấp, có chứng từ cân Cao, phụ thuộc cách đo

Thực hành an toàn: chốt đơn vị tính ngay trong hợp đồng, kèm hệ số quy đổi đã thỏa thuận. Nếu dự toán lập theo mét khối còn nhà cung cấp bán theo tấn, hãy ghi rõ hệ số 1,45 tấn/m³ hay con số nào khác vào hợp đồng thay vì để hai bên tự quy đổi sau. Cách tính lượng đá cho bê tông xem bài 1 khối bê tông bao nhiêu cát đá.

Đá xây dựng của Nhà máy Thành An Phú Yên

Nhà máy khai thác và chế biến đá tại Thôn Lương Phước, xã Sơn Thành, Đắk Lắk, cung cấp các cỡ đá dăm cho bê tông, cho bê tông nhựa và cho móng đường.

Đống đá dăm 1x2 tại bãi chứa
Khoảng 45% thể tích đống là khe rỗng giữa các hạt

Vì cùng một nguồn đá gốc, khối lượng thể tích xốp giữa các lô giữ được ổn định — điều quan trọng khi công trình cần quy đổi giữa tấn và mét khối trong cả quá trình thi công. Thông số cỡ đá thông dụng nhất xem bài đá dăm 1×2; cách chọn giữa các cỡ xem nên dùng đá 0x4 hay đá 1×2.

Câu hỏi thường gặp

1 khối đá 1×2 nặng bao nhiêu tấn?

Khoảng 1,4 – 1,5 tấn, thường lấy tròn 1,45 tấn cho mỗi mét khối.

1 tấn đá 1×2 được bao nhiêu khối?

Khoảng 0,69 m³, tính theo hệ số 1,45 tấn/m³.

Vì sao đá không nặng 2,7 tấn mỗi mét khối?

Vì 2,7 g/cm³ là khối lượng riêng của phần đá đặc. Đống đá có khoảng 45% là khe rỗng giữa các hạt, nên mỗi mét khối đống chỉ còn khoảng 1,45 tấn.

Đá ướt có nặng hơn nhiều không?

Có thể nặng hơn 3–5% khi vừa qua mưa hoặc vừa sàng rửa. Mua theo tấn vào thời điểm đó là bất lợi cho người mua.

Kết luận

Một mét khối đá 1×2 nặng khoảng 1,45 tấn, tương ứng một tấn được khoảng 0,69 m³. Con số này là khối lượng thể tích xốp, đã kể cả khoảng 45% khe rỗng giữa các hạt.

Khi khối lượng lớn, đừng dùng bảng tra để quyết toán. Thí nghiệm khối lượng thể tích xốp theo TCVN 7572-6:2006 cho đúng lô đá, rồi ghi hệ số quy đổi vào hợp đồng ngay từ đầu — đó là cách duy nhất tránh tranh cãi khi nghiệm thu.

Cần đá dăm các cỡ từ nguồn ổn định, có phiếu cân rõ ràng? Nhà máy Sản xuất VLXD Thành An Phú Yên — Thôn Lương Phước, xã Sơn Thành, Đắk Lắk. Hotline 0973 33 6666.

Gọi 0973 33 6666

Bài viết liên quan

Bình luận

Để lại một bình luận

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *

Gọi điện cho tôi Gửi tin nhắn Chat Zalo
icons8-exercise-96 chat-active-icon chat-active-icon chat-active-icon