Thi công mặt đường bê tông nhựa không chỉ phụ thuộc vào chất lượng hỗn hợp bê tông nhựa nóng hay công tác lu lèn. Khả năng liên kết giữa lớp bê tông nhựa với lớp móng và giữa các lớp bê tông nhựa với nhau cũng ảnh hưởng trực tiếp đến độ bền của kết cấu mặt đường. Đây chính là lý do nhựa thấm bám và nhựa dính bám được sử dụng trước công đoạn rải bê tông nhựa. 2 khái niệm này thường bị nhầm lẫn vì đều là lớp vật liệu nhựa được tưới lên bề mặt trước khi rải lớp tiếp theo. Tuy nhiên, nhựa thấm bám và dính bám khác nhau về vị trí sử dụng, chức năng, loại vật liệu và định mức tưới. Việc sử dụng sai có thể làm giảm khả năng liên kết giữa các lớp, gây trượt, bong bật hoặc ảnh hưởng tuổi thọ mặt đường.
Bài viết dưới đây sẽ giúp phân biệt rõ nhựa thấm bám dính bám, đồng thời làm rõ những yêu cầu quan trọng trong quá trình thi công thực tế.
Nhựa thấm bám và nhựa dính bám là gì?
Theo cách phân loại phổ biến trong thi công đường bộ, lớp thấm bám tương ứng với Prime Coat, còn lớp dính bám tương ứng với Tack Coat.
Điểm cần nhớ đơn giản là:
- Nhựa thấm bám: chủ yếu tưới trên lớp móng chưa sử dụng nhựa đường làm chất liên kết, chẳng hạn cấp phối đá dăm.
- Nhựa dính bám: chủ yếu tưới giữa hai bề mặt có liên kết nhựa đường, chẳng hạn giữa hai lớp bê tông nhựa hoặc trên mặt đường nhựa cũ trước khi thảm tăng cường.
TCVN 13567-1:2022 cũng quy định trước khi rải hỗn hợp bê tông nhựa nóng phải thực hiện tưới vật liệu thấm bám hoặc dính bám phù hợp với loại lớp vật liệu phía dưới.
Nhựa thấm bám là gì?
Nhựa thấm bám là lớp vật liệu nhựa được tưới lên bề mặt lớp móng trước khi thi công lớp bê tông nhựa phía trên.
Nhựa có khả năng thâm nhập một phần vào các khe rỗng trên bề mặt móng, từ đó góp phần:
- Liên kết lớp móng với lớp bê tông nhựa phía trên.
- Gia cố và ổn định phần bề mặt lớp móng.
- Hạn chế bụi và các hạt vật liệu nhỏ bị xáo trộn.
- Giảm khả năng nước thâm nhập vào lớp móng.
- Tạo điều kiện thuận lợi để lớp bê tông nhựa phía trên liên kết tốt hơn.
Nhựa thấm bám được tưới trên những lớp nào?
Theo TCVN 13567-1:2022, vật liệu thấm bám có thể được tưới trên các lớp móng như: Cấp phối đá dăm, cấp phối tự nhiên, cấp phối đá dăm gia cố xi măng, cấp phối tự nhiên gia cố xi măng và một số lớp vật liệu gia cố khác.
Một cấu tạo phổ biến có thể hình dung như sau: Lớp móng cấp phối đá dăm → tưới thấm bám → lớp bê tông nhựa.
Như vậy, từ khóa quan trọng nhất để nhận biết lớp thấm bám chính là “móng – bê tông nhựa”.
Nhựa dính bám là gì?
Nhựa dính bám là lớp vật liệu nhựa mỏng được tưới giữa các lớp vật liệu có sử dụng nhựa đường làm chất liên kết, nhằm tăng khả năng liên kết giữa chúng.
Ví dụ điển hình: Bê tông nhựa lớp dưới → tưới dính bám → bê tông nhựa lớp trên.
Hoặc: Mặt đường bê tông nhựa cũ → tưới dính bám → lớp bê tông nhựa tăng cường.
Theo TCVN 13567-1:2022, trước khi rải lớp bê tông nhựa, vật liệu dính bám được tưới trên các bề mặt phía dưới sử dụng chất liên kết là nhựa đường như bê tông nhựa, hỗn hợp đá gia cố nhựa, thấm nhập nhựa hoặc láng nhựa.
Vai trò của lớp nhựa dính bám
Lớp dính bám tuy khá mỏng nhưng có vai trò quan trọng: Tăng lực liên kết giữa hai lớp bê tông nhựa, giúp chúng làm việc gần như một kết cấu thống nhất.
Đồng thời, lớp này giúp hạn chế hiện tượng:
- Trượt giữa các lớp.
- Bong tách lớp mặt.
- Xô dồn bê tông nhựa khi chịu lực ngang.
- Giảm khả năng truyền tải trọng giữa các lớp.
Do đó, không nên coi lớp dính bám chỉ là một công đoạn phụ có thể bỏ qua.
Phân biệt nhựa thấm bám và dính bám
Có thể phân biệt nhanh hai loại qua bảng dưới đây:
| Tiêu chí | Nhựa thấm bám | Nhựa dính bám |
|---|---|---|
| Tên tiếng Anh | Prime Coat | Tack Coat |
| Vị trí phổ biến | Giữa móng và bê tông nhựa | Giữa các lớp bê tông nhựa |
| Bề mặt tiếp nhận | CPĐD, cấp phối tự nhiên, lớp móng gia cố | BTN cũ, BTN lớp dưới, lớp vật liệu có nhựa |
| Mục tiêu chính | Thấm, ổn định bề mặt và tạo liên kết | Tạo liên kết giữa hai lớp |
| Lượng tưới thường gặp theo TCVN 13567-1:2022 | 0,5–1,3 L/m² với một số vật liệu quy định | Khoảng 0,3–0,6 L/m² với CSS-1h hoặc CRS-1 |
| Thời điểm | Trước lớp BTN đầu tiên trên móng | Trước lớp BTN tiếp theo |
Điểm dễ nhầm nhất là cả hai đều có tác dụng hỗ trợ liên kết, nhưng cơ chế và vị trí sử dụng không giống nhau. Nhựa thấm bám cần có khả năng thâm nhập vào bề mặt lớp móng, trong khi nhựa dính bám chủ yếu tạo màng liên kết giữa hai bề mặt.
Định mức nhựa thấm bám bao nhiêu?
TCVN 13567-1:2022 đưa ra một số lựa chọn vật liệu thấm bám cụ thể.
Với nhựa đường lỏng MC30 hoặc MC70, tùy trạng thái bề mặt, lượng tưới có thể nằm trong khoảng: 0,5 – 1,3 L/m².
Tiêu chuẩn cũng cho phép sử dụng nhũ tương phân tách chậm CSS-1 hoặc CSS-1h trên lớp cấp phối đá dăm hoặc cấp phối tự nhiên với lượng tưới 0,5 – 1,3 L/m².
Tuy nhiên, không nên hiểu rằng mọi công trình đều mặc định tưới cùng một giá trị.
Lượng nhựa thực tế còn phụ thuộc vào: Độ rỗng bề mặt, khả năng hút nhựa của lớp móng, tình trạng vật liệu, loại nhựa sử dụng và thiết kế hoặc chỉ dẫn kỹ thuật của dự án.
Bề mặt quá hở thường cần lượng vật liệu khác bề mặt đã được lu lèn kín.
Định mức nhựa dính bám bao nhiêu?
Theo TCVN 13567-1:2022:
- Nhũ tương a xít phân tách chậm CSS-1h: khoảng 0,3 – 0,6 L/m².
- Nhũ tương a xít phân tách nhanh CRS-1: khoảng 0,3 – 0,6 L/m².
- Nhựa lỏng đông đặc nhanh RC70: khoảng 0,3 – 0,5 L/m².
Quy trình tưới nhựa thấm bám, dính bám trước khi rải bê tông nhựa
1. Kiểm tra và làm sạch bề mặt
Trước khi tưới phải loại bỏ: Bụi, đất, vật liệu rời rạc, bùn và các tạp chất ảnh hưởng đến khả năng bám dính.
TCVN 13567-1:2022 yêu cầu bề mặt được làm sạch bằng máy quét, máy thổi, máy hút hoặc phương pháp phù hợp; bề mặt chuẩn bị phải rộng hơn phạm vi tưới ít nhất 20 cm về mỗi phía. Đây là công đoạn rất quan trọng. Nhựa được tưới lên lớp bụi thì thực chất chỉ bám vào bụi chứ chưa chắc bám chắc vào lớp kết cấu phía dưới.
2. Kiểm tra điều kiện thời tiết
Không nên tiến hành tưới khi:
- Trời mưa.
- Sắp có mưa.
- Gió lớn ảnh hưởng khả năng phun đều.
- Bề mặt chưa đáp ứng yêu cầu thi công.
TCVN cũng quy định không tưới khi có gió to, trời mưa hoặc xuất hiện điều kiện thời tiết không phù hợp.
3. Sử dụng thiết bị tưới chuyên dụng
Xe tưới cần duy trì: Áp lực phun, tốc độ xe và lượng nhựa phân bố đồng đều trên toàn bộ bề rộng.
Theo tiêu chuẩn, thiết bị tưới phải có khả năng kiểm soát liều lượng và nhiệt độ; thiết bị thủ công chủ yếu dùng để tưới dặm ở vị trí thiếu hoặc khu vực máy chuyên dụng khó tiếp cận.
4. Chờ vật liệu đạt trạng thái yêu cầu
Không phải vừa tưới xong là có thể rải bê tông nhựa ngay.
Ví dụ, TCVN 13567-1:2022 quy định:
- Với nhũ tương CSS-1 hoặc CSS-1h dùng thấm bám, phải chờ đủ thời gian để nhũ tương phân tách, tối thiểu khoảng 12 giờ trong trường hợp được tiêu chuẩn nêu.
- Với dính bám CSS-1h, thời gian thông thường ít nhất khoảng 4 giờ; CRS-1 thường từ 2–4 giờ, đồng thời phải bảo đảm nhũ tương đã phân tách hoàn toàn.
Thời điểm rải cụ thể vẫn cần tuân thủ chỉ dẫn kỹ thuật và quyết định của tư vấn giám sát.
Nhà máy VLXD Thành An cung cấp vật liệu cho công trình giao thông tại Phú Yên
Đối với các dự án đường giao thông, khu đô thị, nhà máy, bãi xe hay hạ tầng kỹ thuật, việc lựa chọn đúng vật liệu từ lớp móng đến lớp mặt giúp nhà thầu kiểm soát chất lượng công trình tốt hơn.
Nhà máy sản xuất VLXD Thành An cung cấp nhiều nhóm vật liệu phục vụ công trình dân dụng, công nghiệp và giao thông tại Phú Yên, trong đó có bê tông nhựa nóng, vật liệu xây dựng và các cấu kiện bê tông.
Với các hạng mục mặt đường bê tông nhựa, chủ đầu tư và nhà thầu nên xác định đồng bộ loại hỗn hợp, chiều dày lớp rải, điều kiện nền móng, phương án tưới nhựa thấm bám dính bám và công nghệ lu lèn ngay từ trước khi triển khai. Điều này giúp hạn chế sửa chữa phát sinh và nâng cao độ ổn định của mặt đường trong quá trình khai thác.
Cần tư vấn lựa chọn vật liệu hoặc báo giá bê tông nhựa nóng cho công trình tại Phú Yên, khách hàng có thể liên hệ Nhà máy VLXD Thành An để được hỗ trợ theo yêu cầu thực tế của từng dự án.
Nhựa thấm bám và nhựa dính bám tuy đều được sử dụng trước khi rải bê tông nhựa nhưng có chức năng và vị trí thi công khác nhau. Nhựa thấm bám chủ yếu dùng trên lớp móng để tạo liên kết với lớp bê tông nhựa phía trên, còn nhựa dính bám được sử dụng giữa các lớp bê tông nhựa nhằm tăng khả năng liên kết và hạn chế bong trượt. Vì vậy, nhà thầu cần lựa chọn đúng vật liệu, kiểm soát định mức tưới, làm sạch bề mặt và tuân thủ thời gian chờ theo yêu cầu kỹ thuật. Đối với các công trình giao thông, hạ tầng tại Phú Yên, Nhà máy VLXD Thành An sẵn sàng tư vấn và cung cấp bê tông nhựa nóng cùng các vật liệu xây dựng phù hợp với từng hạng mục thi công.
Bình luận