Biện pháp thi công lắp dựng cột điện bê tông không chỉ là chuyện dựng cây cột lên cho thẳng. Phần lớn sự cố trong công tác này xảy ra ở ba chỗ: hố móng sạt khi chưa kịp dựng, cột trượt khỏi dây cẩu do buộc sai vị trí, và chân cột chưa đủ ổn định đã tháo dây neo. Bài này trình bày trình tự sáu bước, hai cách dựng cột thông dụng và những điểm phải chốt trong biện pháp thi công trước khi ra hiện trường.
Chuẩn bị trước khi ra hiện trường
Ba việc phải xong trước khi xe cẩu lăn bánh. Thứ nhất là thủ tục điện: nếu vị trí cột nằm gần đường dây đang vận hành, phải có phiếu cắt điện hoặc phương án làm việc gần đường dây mang điện được đơn vị quản lý lưới chấp thuận. Đây là điều kiện tiên quyết, không phải thủ tục hành chính làm sau.
Thứ hai là khảo sát tuyến vào: bề rộng đường, bán kính quay đầu, tải trọng cầu cống trên tuyến và khoảng trống trên đầu. Cột dài 12 m cần cả chiều dài để xoay trở, và xe cẩu cần chỗ đặt chân chống. Khảo sát thiếu bước này là lý do phổ biến khiến xe tới nơi rồi phải quay đầu.
Thứ ba là đối chiếu cột: ký hiệu trên thân cột phải khớp với ký hiệu trong hồ sơ thiết kế cho đúng vị trí đó. Cột đỡ thẳng, cột góc và cột néo dùng cấp tải trọng khác nhau, mà nhìn bề ngoài thì gần như giống nhau. Cách đọc ký hiệu xem bài cột điện bê tông ly tâm.
Đào hố móng và chống sạt
Tim cột được định vị theo mốc của hồ sơ thiết kế tuyến. Kích thước hố và chiều sâu chôn lấy theo thiết kế móng cho từng vị trí, vì chúng phụ thuộc địa chất và loại cột — không lấy chiều sâu của cột bên cạnh làm chuẩn. Đường kính gốc cột quyết định hố phải rộng bao nhiêu để còn chỗ chèn và đầm; cách tra đường kính gốc theo chiều dài cột có trong bài kích thước cột điện bê tông ly tâm.
Với đất yếu, đất cát hoặc hố sâu, phải có biện pháp chống vách. Miệng hố phải được rào chắn, cắm biển báo và bố trí đèn cảnh báo nếu để qua đêm — hố móng cột thường nằm ngay mép đường hoặc trong khu dân cư, nơi có người và xe qua lại.
Một chi tiết hay bị bỏ qua: nếu hố đào xong mà chưa dựng cột ngay, mưa xuống làm vách sạt và đáy hố ngập bùn. Khi đó phải vét sạch và xử lý lại đáy trước khi dựng, không được dựng cột lên nền bùn nhão.
Vận chuyển và rải cột
Cột chỉ được bốc xếp khi bê tông đã đủ cường độ theo quy định của nhà sản xuất. Khi cẩu, dùng dây cáp mềm hoặc gá kẹp chuyên dụng, móc đúng điểm chỉ dẫn; không xiết cáp thép trực tiếp lên thân cột và không kéo lê cột trên nền cứng.
Trên xe, cột phải được kê gối đúng vị trí và chèn chống lăn, liên kết chắc với thùng xe. Cột ly tâm có độ côn nên gốc to hơn đầu — kê như một ống đều sẽ làm cột kênh và dồn tải vào một điểm.
Tại hiện trường, cột được rải dọc tuyến sao cho gốc cột hướng về phía hố móng. Rải sai hướng nghĩa là phải xoay cả cây cột trong không gian hẹp, vừa mất thời gian vừa dễ va chạm.
Hai cách dựng cột
Cẩu tự hành là phương án nhanh và ít nhân công nhất, áp dụng khi xe vào được tới vị trí cột. Cáp buộc ở khoảng 2/3 chiều cao cột tính từ gốc, để cột dựng lên theo phương gần thẳng đứng mà không bị lật đầu. Người điều khiển cẩu phải có chứng chỉ và nắm rõ tải trọng cây cột đang nâng.
Tó ba chân kèm pa lăng dùng khi xe cẩu không tiếp cận được — ngõ hẹp, ruộng, sườn dốc. Cách này cần nhiều nhân công hơn và bắt buộc phải giữ góc giữa dây kéo và thân cột không nhỏ hơn 45°; góc càng nhỏ thì lực kéo càng lớn và nguy cơ trượt càng cao. Trong suốt quá trình, cột được giữ ổn định bằng dây neo bốn hướng.
Với cả hai cách, khu vực dựng cột phải được khoanh vùng, không có người đứng trong bán kính cột có thể đổ tới. Đây là lúc rủi ro cao nhất của toàn bộ công tác.
Căn chỉnh, cố định chân và lấp đất
Sau khi hạ cột vào hố, kiểm tra thẳng đứng bằng dây dọi theo hai phương vuông góc nhau — chỉ nhìn một phương thì cột có thể vẫn nghiêng theo phương còn lại. Cột được chèn tạm bằng đá hoặc nêm để giữ vị trí trong khi kiểm tra.
Khi đã đạt, cố định chân cột theo đúng cấu tạo trong thiết kế móng: đổ bê tông chèn chân, lắp đế móng hoặc bản chống lật tùy phương án. Sau đó lấp đất thành từng lớp mỏng và đầm chặt từng lớp, không đổ đầy hố rồi mới đầm — đất tơi quanh chân cột là nguyên nhân khiến cột nghiêng dần sau vài mùa mưa.
Dây neo tạm chỉ được tháo khi chân cột đã đủ ổn định theo biện pháp thi công được duyệt. Với phương án đổ bê tông chèn chân, cần chờ bê tông đạt cường độ tối thiểu cho phép; tháo sớm là tự bỏ đi phần giữ cột duy nhất đang có.
Nghiệm thu và những lỗi hay gặp
Nội dung nghiệm thu tối thiểu: vị trí tim cột so với mốc thiết kế, độ thẳng đứng, chiều sâu chôn thực tế, cấu tạo cố định chân và chất lượng lấp đất đầm chặt. Kèm theo là hồ sơ lô cột gồm phiếu kết quả thử nghiệm và nhãn sản phẩm.
- Buộc cáp quá thấp khiến đầu cột lật khi nâng — cáp phải ở khoảng 2/3 chiều cao.
- Chỉ kiểm tra thẳng đứng một phương, cột nghiêng theo phương còn lại mà không ai thấy.
- Lấp đất một lần rồi đầm thay vì đầm từng lớp.
- Tháo dây neo sớm khi bê tông chèn chân chưa đạt cường độ.
- Dựng cột lên đáy hố ngập bùn sau mưa mà không vét và xử lý lại.
Cột điện bê tông tại Nhà máy Thành An Phú Yên
Nhà máy Sản xuất VLXD Thành An Phú Yên sản xuất cột điện bê tông bằng dây chuyền ly tâm, thuộc danh mục cột điện và cọc bê tông ly tâm dự ứng lực; quy trình đúc ly tâm xem bài dây chuyền sản xuất cột điện và cọc bê tông ly tâm. Khi đặt hàng cho một tuyến, nên gửi kèm bảng thống kê số lượng theo từng vị trí — cột đỡ, cột góc, cột néo — để nhà máy giao đúng cấp tải trọng cho từng vị trí thay vì giao gộp một loại.
Chưa xác minh: nhà máy cung cấp sản phẩm cột điện; phạm vi dịch vụ thi công lắp dựng tại công trường chưa được công bố trên website. Nếu cần cả phần lắp dựng, hãy hỏi trực tiếp qua hotline 0973 33 6666 để biết nhà máy nhận tới công đoạn nào.
Câu hỏi thường gặp
Buộc cáp ở đâu khi cẩu cột điện?
Ở khoảng 2/3 chiều cao cột tính từ gốc, để cột dựng lên gần thẳng đứng mà không lật đầu. Dùng cáp mềm hoặc gá kẹp chuyên dụng, không xiết cáp thép trực tiếp lên thân cột.
Khi nào phải dùng tó ba chân thay cho xe cẩu?
Khi xe cẩu không tiếp cận được vị trí cột: ngõ hẹp, ruộng, sườn dốc. Phương án này cần nhiều nhân công hơn và phải giữ góc giữa dây kéo với thân cột không nhỏ hơn 45 độ.
Chôn cột điện sâu bao nhiêu?
Không có con số chung. Chiều sâu chôn do hồ sơ thiết kế móng quy định theo địa chất từng vị trí, chiều dài cột và vị trí cột trên tuyến là cột đỡ, cột góc hay cột néo.
Bao lâu sau khi dựng thì được tháo dây neo?
Khi chân cột đã đủ ổn định theo biện pháp thi công được duyệt. Với phương án đổ bê tông chèn chân, phải chờ bê tông đạt cường độ tối thiểu cho phép mới tháo.
Kết luận
Trình tự lắp dựng cột điện bê tông gồm sáu bước: định vị và đào hố móng, chống sạt và rào chắn, vận chuyển rải cột, dựng cột bằng cẩu tự hành hoặc tó ba chân, căn chỉnh thẳng đứng rồi cố định chân, cuối cùng lấp đất đầm chặt từng lớp và nghiệm thu.
Ba con số cần nhớ: cáp buộc ở 2/3 chiều cao cột; góc dây kéo với thân cột không nhỏ hơn 45° khi dùng tó; và dây neo tạm chỉ tháo khi chân cột đã đủ ổn định. Chiều sâu chôn và cấu tạo móng thì luôn lấy từ hồ sơ thiết kế, không suy từ cột bên cạnh.
Cần cột điện bê tông cho tuyến đang thi công? Nhà máy Sản xuất VLXD Thành An Phú Yên — Thôn Lương Phước, xã Sơn Thành, Đắk Lắk. Gửi bảng thống kê cột theo vị trí để nhận báo giá: hotline 0973 33 6666.
Bình luận