Hào kỹ thuật đúc sẵn: chọn đúc sẵn hay đổ tại chỗ?

Hào kỹ thuật đúc sẵn là các đốt hào bê tông cốt thép được đúc trong nhà máy rồi chở ra công trường lắp nối thành tuyến, thay vì ghép cốp pha và đổ bê tông ngay dưới hố. Lựa chọn giữa hai cách làm này không chỉ là chuyện giá: nó quyết định hố đào phải mở bao lâu giữa khu dân cư, chất lượng bê tông có kiểm soát được không, và tuyến hào có chỗ nào phải xử lý riêng hay không. Bài này so sánh hai phương án và trình bày những gì cần kiểm khi nhận đốt hào đúc sẵn.

Đúc sẵn khác đổ tại chỗ ở đâu

Khác biệt gốc nằm ở nơi bê tông đông cứng. Với hào đúc sẵn, bê tông được trộn, đổ và dưỡng hộ trong nhà máy — có khuôn thép, có bàn rung, có phòng thí nghiệm kiểm nguyên liệu, và sản phẩm chỉ rời xưởng khi đã đạt kiểm tra. Với hào đổ tại chỗ, toàn bộ quá trình đó diễn ra dưới hố, phụ thuộc thời tiết và tay nghề tổ thi công ngày hôm ấy.

Hệ quả trực tiếp là thời gian hố đào phải mở. Hào đúc sẵn lắp xong là lấp được ngay trong ngày; hào đổ tại chỗ phải chờ bê tông đạt cường độ mới lấp, nghĩa là một đoạn hố nằm phơi giữa đường nhiều ngày, phải rào chắn, phải cảnh báo ban đêm, và phải chịu rủi ro sạt vách nếu gặp mưa.

Đổi lại, hào đổ tại chỗ có hai lợi thế thật: kích thước tùy biến theo từng đoạn, và thân hào liền khối nên không có mối nối. Vì vậy nhiều dự án dùng cả hai — đúc sẵn cho các đoạn thẳng dài, đổ tại chỗ cho đoạn cong, chỗ giao cắt và điểm đấu nối đặc biệt.

Cấu tạo một tuyến hào đúc sẵn

Tuyến hào gồm bốn thành phần: đốt hào dạng chữ U với một hoặc nhiều ngăn; mối nối giữa các đốt; tấm đan đậy phía trên; và hố ga tại các vị trí giao nhau, chuyển hướng hoặc trên đoạn thẳng. Đốt hào đúc sẵn theo TCVN 10332:2014 có chiều dài 1.000, 1.500 hoặc 2.000 mm — chiều dài này quyết định số mối nối trên mỗi trăm mét tuyến.

Ảnh trên là một đốt hào đúc sẵn điển hình: quy cách và dấu kiểm tra chất lượng được ghi ngay trên thành, tấm đan đặt sẵn phía trên. Đây chính là thứ hào đổ tại chỗ không có — một sản phẩm đã qua kiểm tra trước khi tới công trường. Chi tiết phân loại, kích thước lòng và sai lệch cho phép có trong bài hào kỹ thuật là gì; riêng tấm đan xem bài tấm đan bê tông là gì.

Kiểm tra gì khi nhận đốt hào

Đây là lợi thế lớn nhất của hàng đúc sẵn — bạn kiểm tra được sản phẩm trước khi nó nằm vĩnh viễn dưới đất. Bốn việc làm ngay tại bãi:

• Nhãn trên thành đốt: tên cơ sở sản xuất, ký hiệu sản phẩm, số hiệu lô, ngày sản xuất. Đối chiếu ký hiệu với hợp đồng để phát hiện giao nhầm số ngăn hoặc nhầm cấp chịu tải.
• Chiều dày thành và đáy: đo bằng thước kẹp ở hai đầu. Thành mỏng hơn thiết kế nghĩa là lớp bê tông bảo vệ cốt thép mỏng hơn, và đó là chỗ hỏng trước.
• Đầu nối âm và dương: hai đầu phải lồng vừa nhau, mặt nối vuông góc với trục dọc đốt hào. Đầu nối sứt mẻ là lý do chính khiến mối nối sau này không kín.
• Vết nứt và sứt vỡ: soi mặt trong và mặt ngoài, đặc biệt quanh đầu nối và các góc.

Kèm theo là phiếu kết quả thử nghiệm của lô hàng. Với hào, hai chỉ tiêu đáng hỏi nhất là khả năng chống thấm và khả năng chịu tải đứng — chúng được kiểm định kỳ chứ không kiểm từng lô, nên hãy đề nghị xem kết quả gần nhất.

Lắp đặt: ba chỗ quyết định tuổi thọ tuyến

Lớp đệm dưới đáy phải phẳng và chặt trên suốt chiều dài đốt. Đốt hào là cấu kiện cứng; nếu đáy hố chỗ chặt chỗ rỗng, đốt sẽ tì lên vài điểm rồi nứt dần. Đây là lỗi hay gặp khi lắp vội sau mưa mà chưa vét bùn và xử lý lại đáy.

Mối nối phải được trám kín bằng vữa xi măng cát không co ngót, sợi đay tẩm nhựa đường hoặc chất chuyên dụng. Mối nối hở cho nước và đất lọt vào lòng hào — mà hào thì phải giữ khô ráo, vì bên trong là dây và cáp điện.

Đất lấp hai bên thành phải được đầm thành từng lớp mỏng, đầm đều cả hai bên để đốt hào không bị đẩy lệch. Lấp một bên trước rồi mới lấp bên kia là cách nhanh nhất làm xô tuyến hào vừa lắp thẳng.

Đáy hào cần giữ độ dốc dọc để thoát nước rò rỉ, và tuyến phải có dấu hiệu nhận biết trên mặt đất. Hố ga bố trí tại vị trí giao nhau, chuyển hướng và trên đoạn thẳng theo khoảng cách quy định; kích thước hố ga bê tông đúc sẵn nói chung xem bài kích thước hố ga bê tông đúc sẵn.

Bên trong hào: giá đỡ và phân ngăn

Dây, cáp và đường ống trong hào phải đặt trên giá đỡ hoặc trong các ngăn riêng biệt, không nằm tự do dưới đáy. Ảnh trên cho thấy hệ công xôn nhiều tầng gắn trên hai thành hào — mỗi tầng dành cho một nhóm tuyến.

Số tầng công xôn cần bố trí chính là thứ quyết định chọn chiều cao lòng hào, vì giữa các tầng và từ tầng trên cùng tới nắp hào đều phải chừa khoảng hở tối thiểu. Đây là lý do nên chốt sơ đồ bố trí cáp trước khi đặt mua đốt hào, không phải ngược lại.

Hào kỹ thuật đúc sẵn tại Nhà máy Thành An Phú Yên

Nhà máy Sản xuất VLXD Thành An Phú Yên sản xuất cấu kiện bê tông cốt thép đúc sẵn, trong đó có hào kỹ thuật 1x1m. Với các dự án khu dân cư cần cung ứng đồng bộ hào, cống và bó vỉa theo tiến độ từng đợt, xem thêm bài cung cấp hào kỹ thuật cho dự án khu dân cư.

Chưa xác minh: bảng quy cách chi tiết theo số ngăn, chiều dày thành và cấp chịu tải chưa được công bố đầy đủ trên trang sản phẩm. Khi hỏi hàng, gửi kèm bản vẽ mặt cắt ngang theo thiết kế, vị trí tuyến là dưới hè phố hay qua đường xe chạy, tổng chiều dài tuyến và số hố ga. Liên hệ hotline 0973 33 6666.

Câu hỏi thường gặp

Kết luận

Hào kỹ thuật đúc sẵn cho chất lượng bê tông kiểm soát được trong nhà máy, lắp nhanh và trả mặt bằng sớm; đổi lại cần đường vào cho xe cẩu, chấp nhận kích thước theo khuôn có sẵn và phải xử lý mối nối. Hào đổ tại chỗ linh hoạt về hình dạng và không có mối nối, nhưng hố phải mở lâu và chất lượng phụ thuộc điều kiện hiện trường.

Ba việc nên làm khi dùng hàng đúc sẵn: kiểm nhãn và đầu nối ngay tại bãi trước khi hạ xuống hố; làm lớp đệm phẳng chặt suốt chiều dài đốt; và trám kín mối nối rồi lấp đất đầm đều hai bên thành.