Trọng lượng gạch không nung và cách tính tải tường

Lan Anh 9

Trọng lượng gạch không nung không có một con số chung cho mọi loại. Nó phụ thuộc vào ba thứ: kích thước viên, độ rỗng và khối lượng thể tích của bê tông làm gạch. Tiêu chuẩn chỉ đặt một ngưỡng trần — TCVN 6477:2016 giới hạn khối lượng một viên không lớn hơn 20 kg — còn lại phải tự tính hoặc hỏi nhà sản xuất. Bài này chỉ cách tính và chỉ ra chỗ con số đó có ích.

Bảng khối lượng ước tính của các quy cách gạch không nung
Khối lượng ước tính theo từng quy cách

Công thức tính khối lượng một viên

Khối lượng viên gạch bằng thể tích phần bê tông đặc nhân với khối lượng thể tích của bê tông:

m = Vbao × (1 − độ rỗng) × γ

Trong đó Vbao là thể tích bao ngoài của viên, độ rỗng là tỷ lệ phần lỗ, và γ là khối lượng thể tích bê tông làm gạch, thường nằm trong khoảng 1.900 đến 2.200 kg/m³ với gạch xi măng cốt liệu rung ép.

Ví dụ với viên 10 × 20 × 40 cm, độ rỗng 45%, γ lấy 2.050 kg/m³:

  • Vbao = 0,10 × 0,20 × 0,40 = 0,008 m³
  • Phần đặc = 0,008 × 0,55 = 0,0044 m³
  • m = 0,0044 × 2.050 ≈ 9,0 kg

Với viên đặc cùng kích thước, khối lượng sẽ là 0,008 × 2.050 ≈ 16,4 kg — gần chạm ngưỡng 20 kg của tiêu chuẩn. Đó chính là lý do gạch đặc ít khi được làm ở khổ lớn.

Khoảng trọng lượng của các quy cách thông dụng

Bảng dưới tính theo công thức trên, lấy γ = 1.900–2.200 kg/m³ và độ rỗng phổ biến của từng dạng viên:

Quy cách (dày × cao × dài) Dạng viên Khối lượng ước tính
9 × 9 × 19 cm Đặc 2,9 – 3,4 kg
9 × 9 × 19 cm 4 lỗ 1,9 – 2,3 kg
5 × 9 × 19 cm Đặc 1,6 – 1,9 kg
10 × 20 × 40 cm Rỗng 8 – 10 kg
20 × 20 × 40 cm Rỗng 16 – 19 kg

Đây là số ước tính, không phải số công bố. Khối lượng thực tế của từng lô phụ thuộc cấp phối cốt liệu, lực ép của máy và độ ẩm còn lại trong viên. Khi cần số chính xác để tính tải hoặc tính cước vận chuyển, hãy xin số cân thực tế từ nhà máy.

Viên gạch block 10x20x40 cm kèm kích thước
Thể tích bao ngoài và độ rỗng quyết định khối lượng viên

Vì sao viên nhẹ hơn chưa chắc là tin tốt

Hai lô gạch cùng quy cách mà chênh nhau 15% khối lượng thì gần như chắc chắn khác nhau ở một trong ba điểm:

  • Chiều dày thành bị cắt bớt. Tiêu chuẩn đặt ngưỡng nhỏ nhất 20 mm cho gạch block rung ép. Thành mỏng hơn làm viên nhẹ đi, giá rẻ hơn, nhưng dễ vỡ khi vận chuyển và khi khoan bắt vít.
  • Độ rỗng vượt ngưỡng. Gạch rỗng theo TCVN 6477:2016 có độ rỗng không lớn hơn 65%.
  • Cấp phối thiếu xi măng hoặc lực ép yếu. Viên xốp hơn, khối lượng thể tích thấp, kéo theo cường độ nén tụt.

Vì vậy cân thử vài viên là cách kiểm tra nhanh nhất ngoài công trường khi so hai báo giá chênh nhau. Cân xong thì đo tiếp chiều dày thành — hai số này cùng nhau cho biết khá nhiều về chất lượng lô hàng.

Ngược lại, viên nặng hơn cũng không mặc nhiên là tốt hơn. Gạch đặc nặng hơn gạch rỗng cùng kích thước nhưng hai loại phục vụ hai mục đích khác nhau — xem bài gạch đặc không nung.

Trọng lượng tường trên mỗi mét vuông

Đây là con số kỹ sư kết cấu cần, chứ không phải khối lượng từng viên. Cách tính:

Tải tường = (số viên/m² × khối lượng viên) + khối lượng vữa xây + khối lượng vữa trát hai mặt

Ví dụ tường dày 10 cm xây bằng viên 10 × 20 × 40 cm:

Thành phần Tính toán Kết quả
Gạch 11,6 viên × 9,0 kg ≈ 104 kg/m²
Vữa xây Khoảng 0,015 m³ × 1.800 kg/m³ ≈ 27 kg/m²
Vữa trát hai mặt, mỗi mặt 15 mm 0,03 m³ × 1.800 kg/m³ ≈ 54 kg/m²
Tổng ≈ 185 kg/m²

Con số này đưa vào hồ sơ dưới dạng tải trọng thường xuyên theo TCVN 2737 về tải trọng và tác động; cấu tạo tường và hệ giằng xem bài tường gạch không nung. Lưu ý rằng phần vữa chiếm tới hơn 40% tải tường trong ví dụ trên — chi tiết dễ bị bỏ sót khi tính nhanh chỉ bằng khối lượng gạch.

Sơ đồ bốn thành phần tạo nên tải trọng tường gạch không nung
Vữa chiếm hơn 40% tải tường

Ba chỗ con số trọng lượng có ích thật sự

  1. Tính tải tường truyền xuống dầm sàn. Quan trọng nhất với nhà nhiều tầng và với tường xây trên dầm chứ không trên móng. Đây là lý do gạch rỗng được chuộng cho tường ngăn ở tầng cao.
  2. Tính cước vận chuyển và tải trọng xe. Một xe chở 10 tấn chở được khoảng 1.100 viên 10 × 20 × 40 cm. Đặt hàng theo số viên mà không đối chiếu tải trọng xe thì dễ phát sinh thêm chuyến.
  3. Bố trí tập kết trên sàn thi công. Một pallet gạch khổ lớn có thể nặng trên một tấn. Chất tập trung lên sàn chưa đủ tuổi là tình huống nguy hiểm thường thấy ở công trường.

Ngưỡng 20 kg và ý nghĩa của nó

Bảng 3 của TCVN 6477:2016 giới hạn khối lượng một viên không lớn hơn 20 kg, áp cho mọi mác từ M3,5 tới M20,0. Đây là ngưỡng an toàn lao động chứ không phải chỉ tiêu cơ lý — viên nặng hơn 20 kg thì thợ không thể nâng bằng một tay để đặt chính xác lên mạch vữa.

Hệ quả thực tế: viên càng nặng thì năng suất xây càng giảm, dù số viên mỗi mét vuông ít hơn. Khi so chi phí giữa hai quy cách, phần công xây cũng nên được đưa vào chứ không chỉ đơn giá viên. Cách tra một quy cách cụ thể xem ở bài gạch block 9x19x39.

Quy cách của Nhà máy Thành An Phú Yên

Nhà máy tại Thôn Lương Phước, xã Sơn Thành, Đắk Lắk sản xuất năm quy cách gạch xây: gạch đặc 9x9x19 cm, gạch 4 lỗ 9x9x19 cm, gạch 5x9x19 cm, gạch 10x20x40 cm và gạch 20x20x40 cm.

Kho gạch block xếp trên pallet tại nhà máy
Khối lượng viên quyết định số viên mỗi chuyến xe

Khi cần khối lượng viên chính xác để lập hồ sơ tính tải hoặc hợp đồng vận chuyển, liên hệ hotline để xin số cân thực tế của lô hàng kèm chỉ tiêu cường độ. Cách tính số viên và chi phí cho mỗi mét vuông tường xem ở bài 1m2 gạch không nung bao nhiêu viên; toàn bộ chỉ tiêu kỹ thuật xem tiêu chuẩn gạch không nung.

Câu hỏi thường gặp

Một viên gạch block 10x20x40 nặng bao nhiêu kg?

Ước tính 8 – 10 kg với viên rỗng, tùy độ rỗng và cấp phối. Con số chính xác lấy từ nhà sản xuất.

Gạch không nung nặng hơn hay nhẹ hơn gạch đất sét nung?

Tính trên cùng một mét vuông tường, gạch bê tông rỗng cho tải tương đương hoặc nhẹ hơn tường gạch nung đặc, nhưng nặng hơn tường xây bằng bê tông khí chưng áp.

Trọng lượng gạch có nằm trong giấy hợp quy không?

Không. Phụ lục G của QCVN 16:2023/BXD chỉ kiểm cường độ nén, độ thấm nước và độ hút nước. Khối lượng viên phải tự kiểm khi nhận hàng.

Tường gạch không nung nặng bao nhiêu trên mỗi mét vuông?

Tường dày 10 cm kể cả vữa xây và trát hai mặt vào khoảng 185 kg/m². Số cụ thể thay đổi theo quy cách viên và chiều dày lớp trát.

Kết luận

Trọng lượng gạch không nung tính được từ thể tích bao ngoài, độ rỗng và khối lượng thể tích bê tông. Tiêu chuẩn chỉ chốt một ngưỡng: không quá 20 kg một viên.

Con số này có ba chỗ dùng thật: tính tải tường theo TCVN 2737, tính cước vận chuyển, và kiểm soát tập kết trên sàn. Khi dùng để so chất lượng giữa hai lô, hãy luôn đo kèm chiều dày thành — nhẹ bất thường thường đi cùng thành mỏng chứ không phải công nghệ tốt hơn.

Cần thông số khối lượng và cường độ thực tế của từng lô gạch? Nhà máy Sản xuất VLXD Thành An Phú Yên — Thôn Lương Phước, xã Sơn Thành, Đắk Lắk. Hotline 0973 33 6666.

Gọi 0973 33 6666

Bài viết liên quan

Bình luận

Để lại một bình luận

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *

Gọi điện cho tôi Gửi tin nhắn Chat Zalo
icons8-exercise-96 chat-active-icon chat-active-icon chat-active-icon