Tường gạch không nung hay bị nứt chân chim không phải vì viên gạch kém, mà vì ba khâu thi công bị làm theo thói quen của gạch nung: tưới nước viên gạch, trộn vữa quá dẻo và trát khi tường chưa ổn định. Viên gạch bê tông có đặc tính co ngót và hút nước khác hẳn gạch đất sét nung, nên cách xây cũng phải khác.
Vì sao không xây giống gạch nung được
Gạch bê tông theo TCVN 6477:2016 đóng rắn bằng phản ứng thủy hóa của xi măng, không qua lò nung. Ba hệ quả trực tiếp:
- Vẫn còn co ngót sau khi xuất xưởng. Đây là lý do Điều 5.1 yêu cầu mẫu thử phải đủ 28 ngày tuổi kể từ ngày sản xuất. Viên gạch mới ép vài ngày đem xây lên tường sẽ tiếp tục co, kéo nứt mạch vữa.
- Độ hút nước thấp hơn gạch nung. Tiêu chuẩn giới hạn không quá 14% với mác M3,5 và M5,0, không quá 12% từ M7,5 trở lên. Viên gạch ít hút nước thì không cần ngâm nước như gạch nung.
- Bề mặt nhẵn hơn. Vữa bám kém hơn nếu dùng đúng loại vữa và cách trát của gạch nung.
Ba đặc tính này giải thích gần hết các lỗi thường gặp trên tường gạch không nung.
Năm nguyên tắc khi xây
- Dùng gạch đủ tuổi. Mốc 28 ngày trong tiêu chuẩn là mốc để thử cường độ, cũng là mốc hợp lý để đưa gạch lên tường. Hỏi ngày sản xuất ghi trên nhãn pallet theo Điều 6.1.
- Không ngâm gạch trong nước. Chỉ làm ẩm bề mặt nếu trời quá hanh. Viên gạch no nước đem xây rồi khô đi sẽ co lại và kéo nứt mạch.
- Mạch vữa đều và không quá dày. Mạch dày là chỗ co ngót nhiều nhất của bức tường. Sai lệch kích thước viên theo Bảng 1 chỉ ±2 mm dài và rộng, ±3 mm cao — nên nếu phải chèn mạch dày để bù, hãy kiểm tra lại lô gạch.
- Xây so le mạch đứng. Mạch đứng trùng nhau giữa các hàng tạo thành đường nứt sẵn chạy suốt chiều cao tường.
- Không xây quá cao trong một ngày. Vữa chưa đủ cứng mà chất tải lên sẽ làm mạch dưới bị ép, tường phình bụng.

Số viên cần cho mỗi mét vuông tường tính theo bài 1m2 gạch không nung bao nhiêu viên.
Giằng và trụ — thứ quyết định tường có nứt hay không
Tường gạch không nung ít nứt hay nhiều nứt phụ thuộc phần lớn vào việc chia nhỏ bức tường bằng cấu kiện bê tông cốt thép:
| Cấu kiện | Nhiệm vụ |
|---|---|
| Giằng chân tường | Phân bố tải xuống móng, cắt nước mao dẫn từ đất lên |
| Trụ đứng | Chia tường thành ô ngắn, giảm biến dạng ngang |
| Giằng đỉnh tường | Khóa đầu tường, chịu lực ngang do gió |
| Lanh tô trên ô cửa | Đỡ tải phía trên, tránh nứt chéo từ góc cửa |
Vết nứt chéo 45 độ xuất phát từ góc trên ô cửa là dấu hiệu kinh điển của thiếu lanh tô hoặc lanh tô gối không đủ. Vết nứt dọc giữa bức tường dài thường do thiếu trụ chia ô.
Chống thấm chân tường
Chân tường là nơi ẩm thường xuyên. Hai việc cần làm:
Thứ nhất, dùng gạch đặc GĐ cho các hàng sát đất. Gạch đặc có tiết diện liền nên cắt đường mao dẫn tốt hơn gạch rỗng — chi tiết xem bài gạch đặc không nung.
Thứ hai, có lớp cắt mao dẫn tại giằng chân tường. Thiếu lớp này thì nước đi lên theo mạch vữa, làm bong lớp sơn và mốc chân tường bên trong nhà, dù gạch đạt chuẩn.
Với tường để mộc không trát, phải dùng gạch loại tt — gạch trang trí có độ thấm nước không quá 0,35 L/m².h, thay vì 16 L/m².h của gạch thường loại t. Ngưỡng chặt hơn khoảng 46 lần vì không còn lớp trát che chắn.
Trát tường sao cho không nứt chân chim
Nứt chân chim trên mặt trát là lỗi phổ biến nhất của tường gạch không nung. Ba nguyên nhân hay gặp:
- Trát khi tường chưa ổn định. Tường vừa xây xong còn co ngót, trát ngay thì lớp vữa trát gánh toàn bộ biến dạng đó.
- Lớp trát quá dày trong một lần. Vữa dày co nhiều hơn, khô không đều từ ngoài vào trong.
- Không xử lý giao tuyến giữa tường gạch và cấu kiện bê tông. Hai vật liệu co giãn khác nhau; chỗ tiếp giáp cần biện pháp riêng như lưới chống nứt.
Một chi tiết hay bị bỏ qua: bảo dưỡng ẩm cho lớp trát. Vữa xi măng cần nước để thủy hóa; để khô quá nhanh dưới nắng gió là nguyên nhân trực tiếp gây rạn bề mặt.
Chọn gạch trước khi bàn cách xây
Mọi biện pháp thi công đều vô nghĩa nếu lô gạch không đạt. Ba thứ cần có trước khi tường bắt đầu lên:
- Ký hiệu đầy đủ theo Điều 3.3.2, dạng GĐt-M7,5-220x105x60-TCVN 6477:2016 — khóa cả cấu tạo, mục đích, mác và kích thước.
- Phiếu thử của lô, lấy ngẫu nhiên 10 viên, mẫu đủ 28 ngày tuổi.
- Kết quả đo kích thước thực tế, vì giấy hợp quy theo Phụ lục G của QCVN 16:2023/BXD chỉ kiểm cường độ nén, độ thấm nước và độ hút nước — không kiểm kích thước.
Cách chọn loại và mác cho từng vị trí tường xem ở bài gạch block xây tường; toàn bộ chỉ tiêu kỹ thuật xem tiêu chuẩn gạch không nung.
Gạch xây tường của Nhà máy Thành An Phú Yên
Nhà máy tại Thôn Lương Phước, xã Sơn Thành, Đắk Lắk có năm quy cách gạch xây không nung: gạch đặc 9x9x19 cm, gạch 4 lỗ 9x9x19 cm, gạch 5x9x19 cm, gạch 10x20x40 cm và gạch 20x20x40 cm.

Khi đặt hàng nên hỏi ngày sản xuất của lô, vì mốc 28 ngày tuổi ảnh hưởng trực tiếp tới việc tường có nứt hay không. Ứng dụng cho nhà xưởng xem ở bài ưu điểm gạch không nung trong xây dựng nhà xưởng.
Câu hỏi thường gặp
Có phải ngâm gạch không nung trước khi xây không?
Không. Gạch bê tông có độ hút nước thấp hơn gạch nung, chỉ cần làm ẩm bề mặt khi trời hanh. Ngâm no nước rồi xây sẽ gây co ngót và nứt mạch.
Tường gạch không nung bị nứt chân chim xử lý sao?
Phải xác định nguyên nhân trước: nứt do tường chưa ổn định đã trát, do lớp trát dày, hay do giao tuyến với cấu kiện bê tông. Trám lại mà không xử lý nguyên nhân thì nứt sẽ trở lại.
Xây được bao nhiêu mét chiều cao một ngày?
Tiêu chuẩn sản phẩm không quy định việc này; đây là yêu cầu của biện pháp thi công, phụ thuộc loại vữa và thời tiết.
Tường để mộc không trát có được không?
Được, nhưng phải dùng gạch loại tt với độ thấm nước không quá 0,35 L/m².h, chứ không dùng gạch loại t.
Kết luận
Tường gạch không nung bền hay không phụ thuộc ba nhóm việc: gạch đủ tuổi và đúng loại, hệ giằng trụ chia nhỏ bức tường, và cách trát kèm bảo dưỡng ẩm.
Điểm cần đổi thói quen nhiều nhất là đừng ngâm nước viên gạch. Đây là phản xạ mang từ gạch nung sang, và cũng là một trong những nguyên nhân phổ biến nhất khiến mạch vữa nứt sau vài tuần.
Cần gạch không nung đủ tuổi và đúng mác cho tường? Nhà máy Sản xuất VLXD Thành An Phú Yên — Thôn Lương Phước, xã Sơn Thành, Đắk Lắk. Liên hệ hotline 0973 33 6666.

Bình luận