Hố ga đúc sẵn là hố ga bê tông cốt thép được chế tạo hoàn chỉnh tại nhà máy rồi chở ra lắp xuống hố móng, thay cho cách xây gạch hoặc đổ bê tông tại chỗ. Việt Nam có hẳn một bộ tiêu chuẩn riêng cho loại cấu kiện này: TCVN 10333 – Hố ga bê tông cốt thép thành mỏng đúc sẵn, gồm bốn phần.
Hố ga là gì và có mấy loại
Hố ga là khoang kỹ thuật đặt chìm dưới mặt đất trên tuyến thoát nước hoặc tuyến hạ tầng ngầm, có nắp đậy để người và thiết bị tiếp cận được từ trên xuống. Nó làm ba việc cùng lúc: nối các đoạn ống, cho phép thông tắc và kiểm tra, và giữ lại rác hoặc cặn lắng trước khi nước đi tiếp.
Phân theo công năng, các loại hay gặp gồm:
| Loại hố ga | Nhiệm vụ chính | Vị trí thường đặt |
|---|---|---|
| Hố ga thu nước mưa | Thu nước mặt qua song chắn rác | Mép đường, rãnh biên, sân bãi |
| Hố ga thăm | Thông tắc, kiểm tra, nối đoạn ống | Điểm đổi hướng, đổi đường kính, giao tuyến |
| Hố ga lắng cặn | Giữ bùn cát trước khi nước vào tuyến chính | Đầu tuyến, khu vực nhiều bùn cát |
| Hố ga tách dầu mỡ | Giữ dầu mỡ, tránh tắc tuyến | Bếp công nghiệp, trạm rửa xe, nhà xưởng |
| Hố ga kỹ thuật | Đi dây điện, viễn thông, cấp nước | Vỉa hè, hành lang kỹ thuật |
Hai cách phân loại khác cũng hay gặp. Theo cách chế tạo: hố ga đúc sẵn và hố ga xây tại chỗ — so sánh chi tiết ở phần sau. Theo vật liệu nắp: nắp bê tông cốt thép, nắp gang, nắp composite, mỗi loại có dải cấp tải khác nhau.
Một điểm dễ nhầm: hố ga và hố thu không phải lúc nào cũng là một. Hố thu chỉ làm nhiệm vụ nhận nước mặt, còn hố ga nằm trên tuyến ống và phải cho phép người xuống kiểm tra. Trong hồ sơ, hai hạng mục này có kích thước và yêu cầu khác nhau.
Bảng tra kích thước cho từng loại hố ga đúc sẵn xem riêng ở bài kích thước hố ga bê tông đúc sẵn tiêu chuẩn; phần dưới đây tập trung vào tiêu chuẩn áp dụng, cấp tải nắp và cách nghiệm thu.
Bộ tiêu chuẩn gồm bốn phần
Nhiều người nghĩ hố ga chỉ là cái hộp bê tông, nên không biết có tiêu chuẩn để tra. Thực tế bộ TCVN 10333 tách thành bốn phần theo từng loại cấu kiện:
| Phần | Đối tượng |
|---|---|
| TCVN 10333-1:2014 | Hố thu nước mưa và hố ngăn mùi |
| TCVN 10333-2:2014 | Giếng thăm hình hộp |
| TCVN 10333-3 | Nắp và song chắn rác |
| TCVN 10333-4:2019 | Giếng thăm hình trụ |
Điểm đáng chú ý: nắp hố ga được tách thành một phần riêng. Đó là vì nắp mới là bộ phận chịu trực tiếp bánh xe, và cũng là bộ phận hỏng trước.
Cấp tải của nắp quyết định chọn hàng
Nắp hố ga và song chắn rác được phân theo cấp tải, mỗi cấp ứng với một lực nén giới hạn:
| Cấp tải | Lực nén giới hạn | Vị trí phù hợp |
|---|---|---|
| A15 | 15 kN | Khu vực chỉ có người đi bộ, xe đạp |
| B125 | 125 kN | Vỉa hè, bãi đỗ xe con |
| C250 | 250 kN | Mép đường, rãnh biên |
| D400 | 400 kN | Lòng đường có xe tải |
| F900 | 900 kN | Khu vực tải trọng đặc biệt nặng |
Cường độ bê tông cũng đi theo cấp tải: không nhỏ hơn 25 MPa với loại A15 và không nhỏ hơn 45 MPa với các cấp còn lại. Chênh lệch này rất lớn, nên nắp A15 đặt nhầm vào lòng đường là vỡ chỉ sau vài tháng.

Những chỉ tiêu nghiệm thu nắp hố ga
Phần nắp và song chắn rác có bộ chỉ tiêu khá chi tiết, đáng nắm khi nhận hàng:
- Vết nứt bề mặt được phép rộng không quá 0,1 mm, có thể sửa bằng cách xoa hồ xi măng.
- Biến dạng dư tại 3/4 lực nén giới hạn không vượt quá 1/500 đường kính hoặc chiều rộng nắp.
- Khi gia tải tới lực giới hạn và giữ 30 giây, nắp không được nứt; vết nứt mặt dưới khi gia tải tới lực nén giới hạn không rộng quá 0,2 mm.
- Độ mài mòn của nắp hoặc song chắn rác bê tông không lớn hơn 0,6 g/cm².
- Bề mặt tiếp xúc giữa khung đỡ và nắp phải phẳng, không lồi lõm quá 2 mm.
- Với lỗ thông hơi, chiều dài rãnh không quá 170 mm và tổng diện tích rãnh không nhỏ hơn 140 cm².
Chỉ tiêu độ phẳng 2 mm giải thích hiện tượng rất quen: nắp hố ga kêu cộp cộp mỗi lần xe chạy qua. Đó là mặt tiếp xúc giữa khung và nắp không phẳng, không phải do nắp nhẹ.
Đúc sẵn hay xây tại chỗ
| Tiêu chí | Hố ga đúc sẵn | Xây hoặc đổ tại chỗ |
|---|---|---|
| Chất lượng bê tông | Trộn và dưỡng hộ tại nhà máy, đồng đều giữa các sản phẩm | Phụ thuộc tay nghề và thời tiết từng ngày |
| Thời gian thi công | Đặt xuống là xong phần kết cấu | Chờ ván khuôn, chờ bê tông đạt cường độ |
| Mặt bằng cần có | Phải có đường cho xe cẩu vào | Làm được ở chỗ chật |
| Kích thước | Theo bộ khuôn có sẵn của nhà máy | Thay đổi tự do theo hiện trường |
| Hồ sơ chất lượng | Có kết quả thí nghiệm theo lô | Khó truy xuất |
Nguyên tắc chọn: tuyến dài, nhiều hố giống nhau, có đường cho xe cẩu thì đúc sẵn thắng rõ. Hố đơn lẻ trong hẻm nhỏ hoặc kích thước lạ thì làm tại chỗ hợp lý hơn. Cùng logic này áp dụng cho hào kỹ thuật đúc sẵn và mương thoát nước đúc sẵn.
Bốn việc hay làm sai khi lắp
- Đặt hố xuống nền chưa đầm chặt. Hố nặng, nền yếu thì lún lệch, kéo theo ống cống hai bên bị gãy tại điểm nối.
- Cao độ nắp không khớp mặt đường. Nắp cao hơn thì xe nảy, thấp hơn thì đọng nước và vỡ mép. Phải định vị cao độ trước khi thảm lớp mặt.
- Đấu nối ống không trám kín. Chỗ ống xuyên qua thành hố là điểm rò nước phổ biến nhất, làm rỗng đất quanh hố.
- Cẩu sản phẩm non tuổi. Tiêu chuẩn cho phép bốc xếp và vận chuyển khi bê tông đạt 85% cường độ thiết kế — không phải cứ tháo khuôn là chở được.
Soát hàng khi nhận
Tiêu chuẩn yêu cầu nhãn sản phẩm ghi tên và địa chỉ cơ sở sản xuất, ký hiệu sản phẩm, số lô và ngày sản xuất; vật liệu ghi nhãn không tan trong nước và không phai màu. Nhãn mờ hoặc thiếu số lô là dấu hiệu nên dừng lại kiểm tra kỹ hơn.
Ngoài nhãn, cần đo lại kích thước lòng hố, kiểm tra vết nứt mặt trong và thử đặt nắp lên khung xem có kênh không. Bảng kích thước thông dụng xem ở bài kích thước hố ga bê tông đúc sẵn tiêu chuẩn.
Nhà máy Sản xuất VLXD Thành An Phú Yên
Nhà máy sản xuất hố ga, cống rung ép, mương thoát nước và cấu kiện BTCT đúc sẵn theo bản vẽ tại Thôn Lương Phước, xã Sơn Thành, Đắk Lắk. Kích thước hố và cấp tải nắp cụ thể đang cung cấp, liên hệ hotline để nhận thông tin.

Hố ga thường đi cùng tuyến cống tròn, nên đặt chung một đầu mối giúp khớp cao độ và đường kính lỗ chờ. Quy cách cống xem ở bài kích thước cống tròn; năng lực đúc sẵn xem ở sản xuất cấu kiện BTCT đúc sẵn.
Câu hỏi thường gặp
Hố ga đúc sẵn có bền bằng xây tại chỗ không?
Bê tông đúc tại nhà máy được trộn bằng cân định lượng và dưỡng hộ có kiểm soát, nên đồng đều hơn. Vấn đề của hố đúc sẵn nằm ở khâu lắp đặt và đấu nối chứ không ở bản thân cấu kiện.
Chọn nắp cấp tải nào cho lòng đường?
Thông thường từ D400 trở lên. Quyết định cuối cùng thuộc hồ sơ thiết kế theo tải trọng xe khai thác.
Nắp bê tông và nắp gang khác gì nhau?
Khác vật liệu, nhưng cùng được phân theo các cấp tải A15 đến F900. Với nắp bê tông, tiêu chuẩn còn quy định thêm độ mài mòn không quá 0,6 g/cm².
Vết nứt nhỏ trên nắp có phải đổi hàng?
Vết nứt bề mặt rộng không quá 0,1 mm nằm trong mức cho phép và được sửa bằng xoa hồ xi măng. Vết nứt lớn hơn thì không.
Kết luận
Hố ga đúc sẵn không phải món hàng mua theo kích thước là đủ. Thứ quyết định tuổi thọ là cấp tải của nắp, cường độ bê tông tương ứng, và độ phẳng của mặt tiếp xúc giữa nắp với khung.
Khi đặt hàng, ghi rõ kích thước lòng hố, đường kính và cao độ các lỗ chờ đấu cống, cấp tải nắp theo thiết kế. Phần lớn sự cố hố ga đến từ khâu lắp đặt và đấu nối, không phải từ cấu kiện — nên chuẩn bị nền đáy và trám kín chỗ ống xuyên thành mới là việc đáng dành thời gian nhất.
Cần hố ga bê tông đúc sẵn đúng kích thước và cấp tải nắp? Nhà máy Sản xuất VLXD Thành An Phú Yên — Thôn Lương Phước, xã Sơn Thành, Đắk Lắk. Liên hệ hotline 0973 33 6666.

Bình luận