Thảm bê tông nhựa gặp trời mưa không có một cách xử lý chung. Tiêu chuẩn chia thành ba tình huống với ba cách làm khác nhau: chưa rải mà trời mưa, đang rải thì mưa đột ngột, và mưa sau khi đã lu xong. Riêng trường hợp giữa có một ngưỡng rất rõ ràng — 2/3 tổng số lượt lu. Toàn bộ quy định trong bài tra theo TCVN 13567-1:2022.
Vì sao nước là kẻ thù của lớp thảm
Bê tông nhựa nóng đạt cường độ nhờ nhựa đường nguội đi và đông cứng, khóa bộ khung cốt liệu lại. Nước phá quá trình này theo ba hướng cùng lúc.
Thứ nhất, nước làm hạ nhiệt độ hỗn hợp đột ngột. Hỗn hợp nguội quá nhanh thì không còn đủ dẻo để lu lèn chặt, lớp thảm rỗng và thấm nước về sau.
Khác biệt giữa loại nóng và loại nguội trong điều kiện ẩm ướt xem ở bài bê tông nhựa nóng và bê tông nhựa nguội.
Thứ hai, nước chen vào giữa nhựa đường và mặt đá. Màng nước mỏng này ngăn nhựa bám dính vào cốt liệu, hiện tượng gọi là bong màng nhựa. Lớp thảm nhìn bề ngoài vẫn đen nhưng rời rạc, chỉ vài mùa mưa là bong tróc thành ổ gà.
Thứ ba, nước đọng trên lớp dính bám làm mất liên kết giữa lớp mới và lớp dưới. Hai lớp không dính nhau thì lớp thảm bị trượt, dồn thành sóng dưới bánh xe.
Ba tình huống và cách xử lý
Trời mưa trước khi rải
Điều 8.2.1 quy định dứt khoát: chỉ được thi công lớp bê tông nhựa chặt khi nhiệt độ không khí lớn hơn 15 °C, và không được thi công khi trời mưa. Đây là điều cấm, không phải khuyến nghị.
Khâu tưới dính bám cũng vậy. Điều 8.4.6 không cho tưới khi có gió to, trời mưa hoặc có cơn mưa; việc quyết định ngừng tưới do Tư vấn giám sát xem xét. Phân biệt hai loại vật liệu tưới xem ở bài nhựa thấm bám dính bám.
Đang rải thì mưa đột ngột
Đây là tình huống khó nhất và cũng là chỗ tiêu chuẩn nói rõ nhất. Điều 8.6.12 quy định:
- Báo ngay về trạm trộn tạm ngừng cung cấp hỗn hợp.
- Nếu lớp hỗn hợp đã được lu lèn trên 2/3 tổng số lượt lu yêu cầu thì cho phép tiếp tục lu trong mưa cho đến hết số lượt.
- Ngược lại, phải ngừng lu và gạt bỏ hỗn hợp ra ngoài phạm vi mặt đường.
- Chỉ khi mặt đường khô ráo lại mới được tiếp tục rải hỗn hợp.
Logic của ngưỡng 2/3 nằm ở độ rỗng. Lu quá 2/3 số lượt thì lớp thảm đã gần đạt độ chặt thiết kế, bề mặt gần như kín nước, lu tiếp vẫn đạt được độ chặt yêu cầu. Chưa tới 2/3 thì lớp thảm còn rỗng, nước ngấm vào trong và không cách nào đuổi ra được nữa.
Gạt bỏ cả một đoạn thảm vừa rải nghe xót, nhưng đó là cách rẻ hơn nhiều so với việc cào bóc lại cả đoạn đường sau một năm.
Mưa sau khi đã lu xong
Khi đã lu đủ số lượt, lớp bê tông nhựa chặt có độ rỗng dư chỉ từ 3% đến 6% nên gần như kín nước. Việc còn lại là đợi mặt đường nguội xuống không quá 50 °C mới cho xe lưu thông theo Bảng 10. Mưa ở giai đoạn này thực ra còn giúp hạ nhiệt nhanh hơn.
Tại sao không nên cố rải cho kịp tiến độ
| Cố rải khi sắp mưa | Hậu quả thường gặp |
|---|---|
| Hỗn hợp tới nơi gặp mặt đường ướt | Mất liên kết với lớp dưới, thảm trượt thành sóng |
| Nhiệt độ tụt dưới ngưỡng rải | Lu không đạt độ chặt, lớp thảm rỗng |
| Lu dở dang dưới 2/3 số lượt rồi mưa | Phải gạt bỏ toàn bộ đoạn vừa rải |
| Nước đọng trong lỗ rỗng | Bong màng nhựa, ổ gà sau một đến hai mùa mưa |
Nhiệt độ rải phụ thuộc nhiệt độ bề mặt lớp dưới: mặt đường trên 30 °C thì hỗn hợp cần từ 130 °C trở lên, nhưng mặt đường chỉ 15–20 °C thì phải từ 140 °C. Trời chuyển mưa làm mặt đường nguội nhanh, nên ngưỡng nhiệt độ rải tự động bị nâng lên — chi tiết xem ở bài nhiệt độ thi công bê tông nhựa.
Chuẩn bị trước mùa mưa
- Theo dõi dự báo theo giờ, không theo ngày. Một ca rải chỉ cần cửa sổ khô ráo vài tiếng.
- Chốt sẵn điểm dừng kỹ thuật. Biết trước sẽ dừng ở đâu thì mối nối ngang nằm đúng chỗ, không nằm giữa vệt bánh xe.
- Giữ liên lạc thông suốt với trạm trộn. Điều 8.6.12 bắt đầu bằng việc báo trạm ngừng cấp hỗn hợp — chậm một nhịp là thêm vài xe hỗn hợp phải đổ bỏ.
- Bố trí đủ lu. Thiếu lu thì tốc độ lu không theo kịp tốc độ rải, nguy cơ bị mưa bắt gặp khi chưa qua mốc 2/3 tăng lên.
- Chuẩn bị phương án thoát nước mặt bằng. Nước đọng trên lớp móng làm hỏng cả lớp dính bám đã tưới.
Nhà máy Sản xuất VLXD Thành An Phú Yên
Nhà máy có trạm trộn bê tông nhựa nóng tại Thôn Lương Phước, xã Sơn Thành, Đắk Lắk. Vì hỗn hợp tới hiện trường phải còn ít nhất 150 °C, việc phối hợp giữa trạm trộn và công trường là một phần của chất lượng chứ không chỉ là chuyện giao hàng.
Khi gặp mưa, mỗi phút chậm báo về trạm là thêm hỗn hợp phải bỏ. Tham khảo thêm quy trình thi công bê tông nhựa nóng và đơn vị cung cấp bê tông nhựa nóng uy tín Phú Yên.
Câu hỏi thường gặp
Đang lu mà mưa thì có phải bỏ hết không?
Không nhất thiết. Nếu đã lu trên 2/3 tổng số lượt yêu cầu thì được lu tiếp trong mưa cho hết số lượt. Dưới mốc đó mới phải gạt bỏ.
Mưa nhỏ có rải được không?
Điều 8.2.1 không phân biệt mưa to hay mưa nhỏ, chỉ ghi không được thi công khi trời mưa.
Mặt đường còn ẩm, chờ bao lâu thì rải được?
Tiêu chuẩn ghi “chỉ khi nào mặt đường khô ráo lại mới được tiếp tục rải”, không đặt số giờ. Thực tế phụ thuộc nắng gió và loại lớp móng bên dưới.
Lớp thảm bị mưa rồi có cách nào cứu không?
Nếu hỗn hợp đã ngấm nước khi chưa lu đủ độ chặt thì không. Cách duy nhất theo tiêu chuẩn là gạt bỏ ra ngoài phạm vi mặt đường.
Kết luận
Thảm bê tông nhựa gặp trời mưa được xử lý theo ba mốc rõ ràng: không rải khi đang mưa; đang rải mà mưa thì xét mốc 2/3 số lượt lu để quyết định lu tiếp hay gạt bỏ; đã lu xong thì chỉ cần chờ mặt đường nguội dưới 50 °C.
Thứ quyết định không phải kinh nghiệm cá nhân mà là số lượt lu đã thực hiện tại thời điểm mưa. Vì vậy việc ghi chép số lượt lu theo từng đoạn, tưởng là thủ tục, lại chính là căn cứ để ra quyết định trong vài phút khi trời đổ mưa.
Cần bê tông nhựa nóng và phối hợp tiến độ chặt với công trường? Nhà máy Sản xuất VLXD Thành An Phú Yên — Thôn Lương Phước, xã Sơn Thành, Đắk Lắk. Liên hệ hotline 0973 33 6666.
Bình luận